Afet riski altındaki kentsel alanlarda kurumsal yönetişimin planlama sürecine etkisi: İzmir Karabağlar riskli alan örneği

Afet riski altındaki kent alanları, özellikle yüksek deprem tehlikesi taşıyan bölgelerde, bütüncül ve risk odaklı planlama yaklaşımlarına ihtiyaç duymaktadır. Ancak bu tür alanlarda yürütülen kentsel dönüşüm süreçleri, kurumlar arası koordinasyon eksiklikleri, yönetsel öncelik farklılıkları ve hukuki süreçlerin karmaşıklığı nedeniyle çoğu zaman kesintiye uğramakta; böylece afet riskini azaltmayı hedefleyen planlama müdahaleleri istenen sürekliliğe ulaşamamaktadır. Bu tez, 2012 yılında "riskli alan" olarak ilan edilen İzmir'in Karabağlar ilçesindeki 101 hektarlık bir dönüşüm bölgesini incelemektedir. Çalışmada, alan için hazırlanan imar planlarının gelişim süreci, her bir planın hukuki itirazları, kurumsal görüş ayrılıkları ve toplumsal tepkiler sonucu iptal edilmesi veya revizyona uğraması bağlamında analiz edilmiştir. Bulgular, afet riskine duyarlı bir planlama yaklaşımının kurumsallaşamamasının, uygulamada istikrarsızlık ve gecikmelere yol açtığını ortaya koymaktadır. Araştırma, mekânsal veri analizleri, risk değerlendirme belgeleri ve resmi plan dokümanlarına dayanmaktadır. Karabağlar örneği, 2012–2024 yılları arasında aynı alanda altı farklı planın onaylanıp iptal edilmesiyle, afet riski altındaki alanlarda planlama istikrarsızlığının belirgin biçimde gözlenebildiği özgün bir vaka oluşturmaktadır. Çalışma, afet risk yönetimi ve dirençlilik planlaması literatüründe tartışılan "risk duyarlılığı" ilkesini, kurumsal yönetişim ve planlama sürekliliği kavramlarıyla ilişkilendirerek ele almaktadır. Bu yönüyle tez, afet riski altındaki alanlarda planlama istikrarsızlığını kurumsal yönetişim perspektifinden inceleyen ilk kapsamlı örneklerden biri olarak hem literatüre hem de uygulama politikalarına özgün bir katkı sunmayı amaçlamaktadır.