Afganistan'da ikinci Taliban dönemi: Riskler ve fırsatlar

Küresel güç mücadelesinin merkezi adreslerinden biri olan ve bu nedenle 19. yüzyılda Rusya Çarlığı ile İngiltere arasında cereyan eden "Büyük Oyun"a ev sahipliği yapan Afganistan, modern dönemde de "Yeni Büyük Oyun"un sahnelendiği alan olarak dikkat çekmektedir. Yeni Büyük Oyun'un bir parçası olarak ABD, 11 Eylül 2001 tarihli terör saldırılarının ardından Afganistan müdahalesini gerçekleştirmiştir. Fakat Washington yönetimi, Afganistan'daki 20 yıllık işgal döneminde sağlıklı bir rejim inşa etmeyi başaramamıştır. Buna bağlı olarak da 2001 yılında Amerikan müdahalesi neticesinde devrilen Taliban, 20 yıl aradan sonra yeniden Afganistan'a egemen olmuştur. İkinci Taliban dönemi ise bölgesel ve küresel siyaset açısından oldukça önemli bir gelişme şeklinde yorumlanmaktadır. Zira Ortadoğu-Güney Asya-Orta Asya bağlantısallığını sağlayan kritik bir jeopolitik konumda bulunan Afganistan'da yaşanan gelişmelerin etkileri Afganistan'la sınırlı kalmamaktadır. Özellikle de Afgan Sorunu karşısında bölgesel ve küresel aktörler arasında bir farklılaşma söz konusudur. Bölge devletleri Taliban'ı uluslararası projelere dahil ederek Afganistan'daki krizi fırsat haline getirmeye odaklanırken; küresel aktörler ise daha çok terör, güvenlik, insan hakları ve demokrasi gibi değerler üzerinden meseleye yaklaşmakta ve Taliban iktidarıyla ilişkili risklere odaklanmaktadır. Bu nedenle de Afganistan merkezli gelişmelerin hem ülke içi hem de bölgesel ve küresel etkileri incelenmektedir. Bu tezde de Afganistan merkezli gelişmeler bağlamında ikinci Taliban dönemi, riskler ve fırsatlar çerçevesinde ele alınmaktadır.