Afganistan'da Türkçe eğitiminin tarihi

ÖZET AFGANİSTAN'DA TÜRKÇE EĞİTİMİNİN TARİHİ Hayri, Aysultan Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı Tez Danışmanı: Yrd.Doç.Dr. Erol BARIN Nisan - 2007 Dil, maddî bakımdan insan vücudundaki birtakım sistemlerin oluşturduğu, seslerin bütününü ortaya çıkaran bir organ ise de, manevî bakımdan insanlar arasındaki en önemli iletişim aracıdır. Dil bir milletin kültürel kimliğinin oluşmasında çok önemli bir yere sahiptir. Çünkü başlangıçtan beri insanların yaptıkları tüm sosyal, siyasal ve kültürel faaliyetleri ve özellikleri farklı toplulukların farklı dillerinin sözlü ve yazılı şekilleri ile nesiller boyu ağızdan ağza veya edebî eserler vasıtasıyla konuşarak ve yazarak nakledilip gelmektedir. Bugünkü toplulukları oluşturan en önemli ve temel etmenlerden biri o milletin konuştuğu dildir. Dil bir toplumun millî kimliği olduğu gibi, milletler arası maddî ve manevî alışverişin en önemli aracı niteliğini de taşımaktadır. Bu çalışma ?Afganistan'da Türkçe Eğitiminin Tarihi? adı altında yapılmıştır. Bu çalışmada Afganistan'ın siyasal, sosyal ve kültürel durumu üzerine kısaca durulmakla birlikte etnik ve demografik yapısı hakkında da açıklama yapılmıştır. Çalışmanın esas konusu Afganistan'da Türkçe eğitimidir. Buna göre her şeyden önce oranın eğitimi, tarihi ayrı ayrı tarihler kapsamında ele alındı. Türkçeyle ilgili kurumların oluşumu, devamı, değişik durumları ve yükselişi hakkında araştırma yapılıp Afganistan'da modern eğitim temelinin atılışında Türk devletinin payı ve Türkiyeli iş adamlarının dost ve kardeşçe faaliyetleri doğrultusunda belgelere dayanılarak açıklamalar yapılmıştır. Afganistan'da Türkçe eğitimi ile ilgili konuyu ele almışken Afganistan nüfusunun üçte birini oluşturan yerli Türk kökenli Özbek, Türkmen vb. Türklerin kültürel hayatı ve sosyal durumu hakkında da kaynaklara dayanarak inceleme yapıldı. Buna göre Afganistan'ın genel eğitiminde Türkçe eğitiminin çok önemli olduğu ortaya çıkmaktadır. Dolayısıyla araştırmanın konu ile ilgili bu bölümü ?Afganistan'da Türkçe Eğitiminin Dünü ve Bugünü? ana başlığı altında toplanmaya çalışılmıştır. Ayrıca Afganistan'da Türk Dili ve Edebiyatının yaşayıp ayakta kalması için mücadele edip katkıda bulunanlar hakkında da kısaca bilgi verilmeye çalışılmıştır