Afyonkarahisarlı şair Ali Feyzi (Hayatı, eserleri, edebi kişiliği ve Türkçe Divanı)

ÖZET Osmanlı Devleti XIX. yüzyılda siyâsî bakımdan uzun süren savaşlar, iç ve dış isyanlar, siyâsî ve sosyal sıkıntılar sebebiyle gerilemiş; Avrupa medeniyetinin baskısıyla da batılılaşmaya başlamıştır. Edebî alanda da batılılaşmanın başladığı, mahallileşme cereyanının da devam ettiği görülmektedir. Bu yüzyılda da divân tarzında şiir söyleyen pek çok şâir yetişmiştir. Ancak bu şâirlerden iz bırakanlar, daha çok meşhur olanlar yüzyılın ilk yarısında yaşamış olanlardır. Dönemin tezkire yazarları ise şâirlerimizin bir kısmından haberdar olamayarak, kitaplarına bazılarım alamamışlardır. İşte bu yüzyılda yaşayan, fakat edebiyat tezkirelerine girmeyen şâirlerimizden birisi de Afyonkarahisarlı Ali Feyâ(öl.H.1311/M.1893)'dir.Divân şiirinin son temsilcilerinden olan Feyzinin genç yaşta ölmesine rağmen bir divânının bulunuşu, onun divân şiiri içindeki yerinin ne derece büyük olduğunu göstermeye yeter. Divânı dışında, bazı şiirlerinin bulunuşu ve bunların çeşitli süreli yayınlarda neşredilmesi, zamanında ona verilen önemi ispatlayan başka bir husustur. Ali Feyzî'nin şiirlerinde bir incelik, bir anlam bütünlüğü görülür. Gazellerinin çoğu beş beyitten ibarettir. O, Gazel sahasında, Sebk-i Hindi' tesirinde şiir yazmıştır denilebilir. Onun şiirlerinde ağdalı bir ifade pek yoktur. Mahallî kaynaklarda şiirlerinin güçlü olduğu nakledilir. Bu yüzyılda da etkisini sürdüren mahallîleşme cereyanının tesiri altında kalarak, gerek aruzla gerekse hece ile içli, yanık, ateşli şiirler söylemiştir. Hayatım, eserlerini, edebî kişiliğini ortaya çıkarmaya çalıştığımız, Divânım karşılaştırmalı olarak transkribe ettiğimiz şâirin şiirlerinin ayrıca tahlil edilmesinin gerekliliğine inanıyoruz.