Ağaç türlerine göre akma reçine üretimi ve ekonomisi

Doğal reçine, ekolojik ve ekonomik bir değer ihtiva eden yapısı ile her geçen gün önemi artan bir ürün olarak gelişim göstermektedir. Ağaçlarda doğal yola oluşan bir salgı olan reçine ve türevlerine duyulan ihtiyaç nedeniyle, ülkemizde iç kaynakların canlandırılarak üretiminin arttırılması gereği ortaya çıkmaktadır. Bu çalışma ile, farklı ağaç türlerinden elde edilen doğal reçinenin ağaç türleri itibariyle verimliliğinin ve ekonomisinin değerlendirilmesi ve bu konuda üreticilere faydalı bilgiler üretilmesi amaçlanmıştır. Bu doğrultuda öncelikle reçinenin tanımına ve önemine, kullanım alanlarına, üretim tekniklerine, ekonomik önemine ve ticaretine ilişkin bilgilere yer verilmiştir. Ardından, yapılan arazi çalışması sonucu elde edilen veriler ışığında, Karaçam, Kızılçam ve Fıstıkçamından üretilen akma reçine verimliliği ve ekonomisi kıyaslamalı olarak değerlendirilmiştir. Bu çalışma kapsamında Balıkesir Orman Bölge Müdürlüğü (OBM), Edremit Orman İşletme Müdürlüğü (OİM) sınırları içinde, her bir ağaç türü için bir sahada ve toplam üç ayrı sahada çalışılmıştır. Reçine elde edilmesi için yöntem olarak Asit Pasta yöntemi kullanılmıştır. Çalışmaya 3 Mayıs 2021 tarihinde başlanmış, öncelikle ağaç kabukları soyularak gövde kızıllatması adlandırılan işlem yapılmıştır. 41. günden itibaren 15 gün aralıklarla sahaya gidilerek ağaçlarda aşağıdan yukarıya doğru, 5 cm yüksekliğinde ve 30 cm genişliğinde yara açılmış ve açılan yaraya asit pasta sürülmüştür. Yaranın hemen alt kısmına yerleştirilen polietilen torba ile yaradan akan reçinenin toplanması sağlanmıştır. Araştırma için seçilen sahaların güney bakıda olmasına ve %30 eğimden fazla eğimli olmamasına dikkat edilmiştir. Reçine verimini artırmak için literatür bilgilerine dayalı olarak 1,30 m göğüs yüksekliği çapı en az 26 cm olan ağaçlar tercih edilmiştir. Yapılan saha çalışması neticesinde elde edilen veriler SPSS v. 22.0® programında analiz edilmiş, bu amaçla tanımlayıcı istatistikler hesaplanmış ve korelasyon analizi ile varyans analizlerinden yararlanılmıştır. Elde edilen bulgulara göre ağaç başına Karaçamda toplam 968 - 1452 gr aralığında (ortalama 1.285 gr), Kızılçamda 859 – 1.296 gr aralığında (ortalaması 1.040 gr) ve Fıstıkçamında da 998 – 1.331 gr aralığında (ortalaması 1.168 gr) akma reçine üretilmiştir. Verilerin istatistik analizi sonucunda ağaç başına elde edilen akma reçine miktarı ile göğüs çapı arasında Karaçam ve Kızılçamda zayıf, Fıstıkçamında ise orta düzeyde ve pozitif yönde anlamlı bir ilişkinin olduğu saptanmıştır. Yine yapılan tek yönlü varyans analizi sonucunda ağaç türlerine göre ağaç başına üretilen akma reçine miktarları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılığın ortaya çıktığı gözlenmiştir. Yapılan çoklu karşılaştırma sonucunda ise türlerin akma reçine verimliliği en yüksek Karaçam olurken, en düşük ise Kızılçam olmuştur. Ekonomik değerlendirmeler için yapılan gelir-maliyet analizleri sonucunda ise, 2021 yılı fiyatlarına göre Karaçam, Fıstıkçamı ve Kızılçam için ağaç başına üretilen ürün değeri sırası ile 29,58, 26,86 ve 23,92 Türk Lirası (Tl) bulunmuşken ağaç başına üretim maliyeti her üç ağaç türü için aynı ve 33,22 Tl maliyet hesaplanmıştır. Bu sonuçlara göre reçine üretiminin, araştırmanın yapıldığı koşullarda ekonomik olmadığı anlaşılmıştır. Ancak reçine üretim miktarı, reçine piyasa fiyatlarının ve üretim maliyetlerinin değişmesi durumunda bu sonuç da değişebilecektir.