Ağır vasıta fren sistemlerinde kullanılan acil durum valfinin deneysel incelenmesi ve yapay sinir ağı ile modellenmesi

Acil durum valfinin, ağır vasıta araçlarında römorkların manuel veya yarı otomatik şekilde ani frenleme yapabilmesi amacıyla kullanılan pnömatik bir fren valfi olması sebebiyle, dinamik performansı ve tepki süresi kritik öneme sahiptir. Bu çalışma kapsamında, öncelikle konu ile ilgili literatürdeki örnek çalışmalar ve kapsamlı endüstriyel uygulamalar detaylı bir şekilde incelenmiş ve frenleme süresine etki etmesi beklenen valf dinamiğine ait yaylara ait katsayılar, basınç, debi gibi parametreler araştırılmıştır. Sistemin giriş parametreleri olarak emniyet yay katsayısı, çek valf yay katsayısı ve hortum çapı belirlenmiş, deneysel tasarım yöntemleri kullanılarak, sistem parametrelerinin frenleme tepki süresi üzerindeki etkisi incelenmiş ve tam faktöriyel bir deney tasarım oluşturulmuştur. Sistemin frenleme tepki süresini ölçmek amacıyla bir deney düzeneğini oluşturulmuş ve kapsamlı deneysel çalışmalar yürütülmüştür. Elde edilen deneysel verilerin regresyon analizi ile fren tepki süresine ait bir matematiksel model elde edilmiştir. Sistemin modelleme performansını geliştirmek amacıyla, deneysel verilerin yapay sinir ağı tabanlı modellenmesine yönelik çalışmalar yapılmıştır. Deneysel veri setinin farklı nöron sayıları, öğrenme algoritmaları ve eğitim-test-doğrulama yüzdeleri belirlenerek eğitilmesine yönelik modelleme çalışmaları gerçekleştirilmiş, daha az hata değerine sahip daha yüksek doğrulukta bir model araştırılmıştır. Elde edilen matematiksel ve yapay sinir ağı modellerinin, giriş parametrelerine bağlı olarak valf tepki süresini modelleme ve tahminleme performansları karşılaştırmalı olarak incelenmiş ve sayısal sonuçlar sunulmuştur.