Ahdi ve Gülşen-i Şu`arası

VII ÖZET Gülşen-i Şu'arâ, 16. yüzyılda Anadolu sahasında Bağdatlı şâir ve yazar Ahdî tarafından yazılmış üçüncü şuarâ tezkiresidir. 381 şâiri ihtiva eden bu eserin önemi, içinde yer alan 147 şâirin devletin doğu kesiminden hattâ bazılarının Anadolu dışından olması ve bu şâirler için ilk ve tek kaynak olmasıdır. Bundan başka ilk tertibi ile son tertibi arasında biyografilerin giderek çoğalması da önemli bir husustur. Aynca ilerleyen zamanlarda, bazı biyografilere bir takım yeni bilgilerin eklenmesi (şâirin statüsünün değişmesi, vefat etmiş olması gibi) de eserin önemini artırmaktadır. Tezimiz Giriş hariç Gülşen-i Şu'arâ'nın dil ve üslubu ve Ahdî'ye Kadar Türk Tezkireciliği, Şâirle ve Şiirle İlgili Bilgi ve Değerlendirmeler, Metin, Nüsha Farkları ve Dizin olmak üzere başlıca beş bölümden meydana gelmiştir. Metin kurulduktan sonra, Nüsha Farkları da hemen arkasında yer aldı. Giriş bölümünde, Ahdî'nin hayatı ve edebî şahsiyeti üzerinde durulmuştur. 1. Bölümde Gülşen-i Şu'arâ'nın dili ve üslubu incelenmiştir. Ayrıca, Ahdî'den önce yazılan tezkireler tanıtılmıştır. Yine bu bölümde üzerinde durduğumuz bir başka mesele de tezkirenin kaynakları olmuştur. II. Bölümde Gülşen-i Şu'arâ'da tespit ettiğimiz şâir ve şiirle ilgili tavsif ve değerlendirmeleri; III. bölümde ise tezkirenin nüshaları hakkında bilgi ve değerlendirmelere yer verildi. Şecere tespit şeması ile nüshalara göre şiirler tablosu bu değerlendirmelerin akabinde verildi. Tenkitli metin kurulurken kullanılan transkripsiyon alfabesi de bu bölümde yer aldı. IV. Bölüm olan Metin bölümünde ise incelemeye esas aldığımız nüshalardan kurduğumuz metni verdik. V. Bölüm olan Dizin kısmında ise eserde geçen şahıs, yer ve eser isimleri verilmiştir. Bu bölümde şâirin ismi, lakabı ve mahlası da dizine dâhil edilmiştir. Eser üzerinde çalışılırken hiçbir nüsha esas alınmamıştır. Ancak, en geniş nüsha olması hasebiyle Fatih Millet Kütüphanesi'nde bulunan Ali Emirî 774 numaralı nüsha önce okunmuş ve diğer nüshalar buna göre değerlendirilmiştir. Şecere tespiti bu aşamadan sonra yapılmıştır, incelemelerimiz sonucunda dört ravzalı nüshalardan Ü, üç ravzalılardan da B, BE. S, W nüshaları karşılaştırmalı metne esas alınmıştır. Metin kurulurken nesir kısımlarında Ahdî'nin üslubu dikkate alınarak Ahdî'nin elinden Çıkmış metin yakalanmaya çalışılmıştır. Diğer beş nüshadaki farklar da tezin sonunda Nüsha Farkları Bölümü'nde verilmiştir. Çalışmalarımız sonucunda Ahdî tezkiresinin bu zamana kadar bilinmeyen üç nüshası gün ışığına çıkarılmıştır. Bu nüshalarla birlikte 381 şâirin biyografisi tespit edilmiştir.