Ahilik ve sosyal hizmet

Ahilik 12. yy. da Anadolu'da sosyal, kültürel ve ekonomik anlamda temelleri atılmış, daima toplum yararını gözeten sivil toplum kuruluşudur. Ahilik günümüzde esnaf teşkilatı boyutu hep ön planda tutulduğu için, ahilik teşkilatlanmasının ahlak, inanç, toplumsal dayanışma ve bütünleşme gibi fonksiyonel diğer temel yanları anlatılamamıştır. Ahilik sadece ekonomik boyutu değil aynı zamanda sosyal kültürel anlamda geleneğimizden geleceğimize ışık tutabilecek bir sosyal refah, adalet anlayışını benimsemiş sosyal politika yapılanmasıdır. İnsan onuru, insanlık onuru gibi kabul görmüş ben duygusunu biz olarak yaşatmayı gaye edinmiştir. Ahilik bu gaye için var olmuş temel dinamiklerini maddi ve manevi temel boyutlarıyla ortaya koymuştur. Ahilik örgütlenmesi ideal bireyden hareketle ideal toplumu hedeflemiştir. Toplumcu anlayışı her ne kadar ön planda olsa da "bireyden topluma", "ben duygusundan bize" ulaşmayı güçlendirici ve problem çözücü boyutuyla ortaya koymuştur. Ahilik, içinde yaşanılan toplumun ötesinde bütün insanlığı kucaklayan bütün insanlığa hizmet etmeyi amaçlayan gaye ve gayretleri içermektedir. Ahiliğin prensipleri bu misyona göre yapılanmıştır. Ahilik teşkilatlanması topluma hizmet ülküsüyle hareket etmiştir. Bu amaçla toplumdaki dezavantajlı konumları çözmeyi hedeflemiş, bununla ilgili koruyucu ve önleyici çalışmalar yapmıştır. Günümüz kıyasıyla sivil toplum yapılanması diye adlandırdığımız bu yapılanma geçmişten geleceğe örnek alınabilecek bir sosyal hizmet yapılanmasıdır. Sosyal hizmetteki sistematik yaklaşımlardan "mikro,mezzo ve makro" yaklaşımlara örnek teşkil edebilecek bir yapılanma içinAhilik rehber bir kurumdur. Ahilikteki birey, grup ve toplum yapılanması sosyal hizmetteki bu kuramlara tarihsel bir hafıza olarak yer edinmelidir. Ahilikteki toplum ilişkisi beraberinde sosyal dayanışma ve bütünleşmeyi ön planda tutması itibariyle sosyal hizmet için model bir yapılanmadır. Ahilik teşkilatlanması aynı zamanda cinsiyet ayrımı gözetmeksizin "bacıyanırum" teşkilatlanması ile kadınları da teşkilatlandırmış bu bağlamda sosyal hizmetteki temel prensiplerden olan ayrım yapmadan herkese eşit yaklaşım prensibi anlamında da örnek teşkil etmektedir. Aynı zamanda sosyo-ekonomik risklere karşıda bireyi dolayısıyla toplumu korumuştur. Günümüz sosyal güvenlik sitemine karşılık gelebilecek yardım sandıkları, esnaf sandığı gibi yardımlaşma ve destek ilkeleri ile toplumsal bütünleşme ve aidiyet duygusuyla sosyal devlet ilkesine destek vermişlerdir. Daha kapsayıcı bir ifadeyle geçmişin sosyal hizmet yapılanması olan ahilik günümüze yansımalarıyla ışık tutmaktadır.