Ahmed Fasih Dede’nin Türkçe Divanı’nda şahıslar

Şairler, şahıslar etrafında oluşan imajları kendi hayal dünyalarında yeniden işleyerek dile getirirler. Bu süreçte şahısların sadece tarihî veya biyografik kimlikleri değil, aynı zamanda kültürel ve edebî çağrışımları da şiire taşınır. Böylelikle hem kavram genişlemesi sağlanır hem de şairin imaj dünyasında yeni anlam katmanları ortaya çıkar. Ahmed Fasîh Dede, 17. yüzyıl divan şiirinin önemli temsilcilerinden biridir. Devlet kademelerindeki görevleri, tasavvufî kimliği ve döneminin önde gelen şairlerinden biri olması nedeniyle şiirlerinin toplu olarak yer aldığı Divan’ında geniş bir şahıs kadrosu yer alır. Bu çalışmamızda Ahmed Fasih Dede’nin Divanı’nda yer alan şahıslar ve bu şahıslar etrafında oluşturulan anlam ve imaj dünyası incelenmeye çalışılmıştır. Çalışma yapılırken Fasih Dede’nin Divanı’ında, öncelikle şahıslar tespit edilmiş, ardından şahıslar hakkında bilgi verildikten sonra şahısların işlendiği beyitler günümüz Türkçesine aktarılmıştır. İlgili beyitler anlam ve imaj dünyası açısından yorumlanmıştır. Giriş ve şahısların tasnif edildiği dokuz başlıktan oluşan bu çalışmada Ahmed Fasih Dede’nin, şahısları; anlatımı güçlendirmek, duygu ve düşüncelerini aktarmak, memduhu veya kendisini övmek gibi amaçlarla kullandığı görülmüştür. Ahmed Fasîh Dede’nin Divanı’nda tarihî, mitolojik, efsanevî, dinî ve tasavvufî şahsiyetlerin yanı sıra çeşitli amaçlarla kullanılan başka isimlerin de bulunduğu tespit edilmiştir. Bu şahıslar da çalışmamızın ilgili bölümlerinde değerlendirilmiştir.