Ahmet Cevdet Paşa'da din ve modernleşme

Ahmet Cevdet Paşa'nın din ve modernleşme anlayışı üzerine yapılan bu çalışmada Osmanlı Devleti'nin toplumsal ve kurumsal yapısı, geçirdiği modernleşme süreci Cevdet Paşa'nın değerlendirmeleri ışığında ele alınmıştır. Modernleşme katmanlı, kompleks ve çok boyutlu bir olgudur. Modernleşmeyi oluşturan unsurlar sosyal dokuyu doğrudan etkilemiştir. Osmanlı Devleti'nde modernleşme doğrultusunda izlenen politikaların devlet sistemi ve toplumsal yaşayış üzerindeki etkisi tartışılmazdır. Din kurumu Osmanlı Devleti'nin sistemsel varlığını devam ettirmesinde önemli bir unsur olmuştur. Ancak modernleşme sürecinin bir parçası olan sekülerleşme din kurumunun zayıflamasına neden olmuştur. Bu durum sistemsel bazı zafiyetlere yol açmıştır. 19.yy'da başlayan yenileşme hareketleriyle Osmanlı Devleti'nin özgün kurum ve yapıları modern dünyanın bir parçası haline gelmeye başlamıştır. Cevdet Paşa'nın yenileşme çalışmaları din ve modernleşme anlayışına yeni bir soluk getirecek niteliktedir. Cevdet Paşa geleneksel yanını korumakla birlikte yeniliğe açık bir şahsiyettir. Devletin üst düzey kademelerinde çeşitli görevlerde bulunması ona yaşadığı toplumun değerlerini, geleneklerini ve inançlarını yakından gözlemleme fırsatı sunmuştur. Osmanlı Devleti'nin temel dayanak noktalarını tespit etmiş ve bu bağlamda makul çözümler geliştirmiştir.