AHP-TOPSİS yöntemleri ile tedarikçi seçimi: Doğalgaz sektöründe bir uygulama

İşletme bir mal ya da hizmeti, üretim faktörlerini planlı ve sistemli bir şekilde bir araya getirerek üretimi amaç güden üretim yeridir. İşletmenin en büyük üç amacı vardır. Bunlar; kâr amacı, topluma hizmet ve işletmenin devamlılığını sağlamaktır. Bu amaçlara ulaşmak için yine kısa ve uzun vadeli hedeflerle ilerlemek durumunda olmalıdır. İşletmenin kısa ve uzun vadeli hedeflerine ulaşmasında ve performansını artırmasında, tedarikçi seçimi oldukça önemli bir yere sahiptir. Tedarikçi seçimi, işletmenin mevcut iş akışı çerçevesinde araştırdığı alternatif tedarikçileri arasından kendisine faydalar sağlayacak en iyi tedarikçiyi seçmesidir. Bu faydalar istenilen ürünün en düşük maliyetle, en hızlı sürede, en kolay ödeme seçenekleri ile işletmeye ulaştırması olarak açıklanabilir. Doğru tedarikçilerin seçilmesi, şirketin satın alma maliyetlerini azaltacak, müşteri memnuniyetini arttıracak ve piyasadaki rakiplerine karşın rekabet performansını arttıracaktır. Bu çalışmada doğalgaz sektöründe aktif olan bir işletme için tedarikçi seçimi problemi ele alınmıştır. Çok kriterli karar verme yöntemlerinden AHP ve TOPSIS yöntemleri birlikte kullanılarak işletmeye en uygun ve getirisi en yüksek tedarikçinin seçilmesi amacıyla uygulanmıştır. Çalışmada, literatür incelendiğinde ve uzman kişilerle yapılan görüşmeler sonucunda yaygın olarak kullanıldığı tespit edilen maliyet, kalite, pazarlama, lojistik ve teknik kriterleri ana kriterler olarak belirlenmiştir ve bunların alt kriterleri tanımlanmıştır. AHP yöntemi ana kriterler ve alt kriterlerin önem derecesinin belirlenmesi için, TOPSIS yöntemi ise tedarikçilerin sıralanması için kullanılmıştır. AHP yönteminde kriter ağırlıkları ve TOPSIS yönteminin aşamaları için MSExcel programı ile hesaplamalar yapılmıştır. Çalışmanın sonucunda, her iki yöntemin birleştirilmesi ile çözülen problemde, firma için en uygun olabilecek alternatif tedarikçi seçilmiştir.