AHP yöntemiyle kent içi yol ağlarında kavşak tür seçimi

Kavşaklar, farklı yönlerden gelen trafik akışlarının birleştiği, ayrıldığı (örüldüğü) veya kesiştiği ulaşım ağlarının kritik noktalarıdır. Kent içi trafiğinin giderek daha karmaşık hale gelmesi ve artan yoğunluk seviyeleri nedeniyle, kavşaklarla ilgili sorunlar ulaşım plancıları ve mühendisleri için önemli bir endişe kaynağı olmaya devam etmektedir. Kavşak tasarımının temel amacı, kavşak alanındaki çatışma noktalarını ortadan kaldırarak veya stratejik olarak uzaklaştırarak hem yaya hem de araç güvenliğini artırmaktır. İyi tasarlanmış bir kavşak, yalnızca trafik gecikmelerini en aza indirmek ve güvenliği artırmakla kalmayıp, aynı zamanda trafik kapasitesini optimize etmeli ve yakıt tüketimi ile emisyon gibi çevresel etkileri azaltmalıdır. Uygun kavşak türünün seçimi, birden fazla faktörü içeren karmaşık bir karar verme sürecidir. Trafik gecikmesi, güvenlik performansı, kapasite, inşaat ve işletme maliyetleri ile çevresel etkiler gibi kriterlerin dikkatlice analiz edilmesi gerekmektedir. Ancak, bu kriterler bağımsız olarak değerlendirildiğinde, çelişkili sonuçlar ortaya çıkabilir ve bu durum tasarım aşamasında kapsamlı ve objektif bir sonuca ulaşmayı zorlaştırabilir. Bu sorunun üstesinden gelmek için, bu çalışmada çok ölçütlü karar verme (MCDM) yöntemleri kullanılarak farklı kavşak alternatiflerinin sistematik ve dengeli bir şekilde değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu bağlamda, Denizli'deki Üniversite Kavşağı için bir vaka çalışması gerçekleştirilmiş ve trafik verileri toplanarak analiz edilmiştir. Dönel kavşak, sinyalli dönel kavşak, sinyalli kavşak, durak kontrollü kavşak ve köprülü kavşak gibi farklı kavşak türleri Sidra Intersection yazılımı kullanılarak modellenmiştir. Bu modellerden elde edilen trafik gecikmesi, inşaat maliyeti, yakıt tüketimi ve trafik güvenliği göstergeleri gibi veriler Analitik Hiyerarşi Süreci (AHP) yöntemiyle sistematik olarak değerlendirilmiştir. Çalışma, bu nicel değerlendirmeleri bütünleştirerek işletme verimliliği, güvenlik ve ekonomik uygulanabilirlik arasında denge sağlayan en uygun kavşak türünü belirlemeyi amaçlamaktadır. Anahtar Kelimeler: Analitik Hiyerarşi Prosesi, Kavşak, Tür seçimi, Çok Ölçütlü Değerlendirme, Karar Destek Sistemi