Aile içi şiddette anne-çocuk sınırları ve ergen psikolojik uyumu

Kadına yönelik aile içi şiddet, hem bu yaşantıya maruz kalan kadınları hem de ebeveynleri arasındaki şiddete tanıklık eden çocukları pek çok açıdan olumsuz olarak etkileyen ciddi bir sorundur. Bu çalışmanın amacı, aile içi şiddetin anne-çocuk ilişkisindeki sınırlar ve ergenlerin psikolojik uyumu üzerindeki etkilerini incelemektir. Bu amaç doğrultusunda, mevcut tez çalışması üç aşamadan oluşmaktadır. İlk aşamada, ebeveyn-çocuk sınır ihlallerini değerlendiren Türkçe bir ölçüm aracı olmadığından, uluslararası alanyazında güvenilir bir ölçek olan "Ebeveyn-Çocuk Sınırları Ölçeği" nin uyarlama çalışması yapılmıştır. İlk çalışmanın temel analizleri, 11-17 yaş aralığındaki 298 ergen ve 233 anne verisi ile yürütülmüştür. Ölçeğin orijinal faktör yapısının test edildiği doğrulayıcı faktör analizi, geçerlik ve güvenirlik analizleri değerlendirildiğinde, ölçeğin kültürümüzde kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğu görülmektedir. İkinci aşamada, aile içi şiddet ile ergenlerin içselleştirme-dışsallaştırma sorunları arasındaki ilişkide sınır ihlallerinin aracı rolünün incelendiği araştırma modelleri test edilmiştir. Yapısal eşitlik modeli analizleri 208 anne-ergen çifti ile yürütülmüştür. Ergenlerin aile içi şiddete tanıklık etme düzeyleri ile içselleştirme-dışsallaştırma sorunları arasındaki ilişkide sınır ihlallerinin tam aracılık yaptığı görülmektedir. Annelerin rapor ettiği şiddet düzeyi ise ancak psikolojik belirtileri ve anne-çocuk ilişkisindeki sınır ihlalleri üzerinden ergenlerin davranış sorunlarını anlamlı olarak yordamaktadır. Aile içi şiddet ile ergen içselleştirme-dışsallaştırma sorunları arasındaki ilişkide sınır ihlallerinden psikolojik kontrol, bebekleştirme ve düşmancıl eşselleştirme alt boyutları yüksek düzeyde; üçgenleşme ve ebeveynleşme orta düzeyde; iç içe geçme ve yetişkinleştirme ise düşük düzeyde etkili bulunmuştur. Tez çalışmasının son aşamasında, aile içi şiddetin yüksek rapor edildiği evlerde büyüyen üç ergenle, şiddet ortamında deneyimledikleri anne-çocuk ilişkisini anlamaya yönelik yarı yapılandırılmış görüşmelerin uygulandığı nitel bir çalışma yürütülmüştür. Görüşmeler yorumlayıcı fenomenolojik analiz yöntemi ile analiz edilmiştir. "Anne-Baba Çatışmasının Ortasında Çocuk Olmak" ve "Çatışma Bağlamında Anne-Kız İlişkisindeki Sınır İhlalleri" başlıklarının altında çeşitli temalar elde edilmiştir. Ölçeğin psikometrik özellikleri, nicel çalışmadaki yapısal eşitlik modellerinin bulguları ve nitel aşamadan elde edilen temalar alanyazındaki çalışmalar ışığında tartışılmıştır. Anahtar Sözcükler Aile içi şiddet, anne-çocuk sınırları, sınır ihlalleri, ergen psikolojik uyumu, karma desen