Ailesel hiperlipidemili olgularda fenotip genotip ilişkisi

Amaç: Primer ailesel hiperlipidemi tanılı hastaların; genetik mutasyonlarının incelenerek, hastaların demografik bilgileri, klinik özellikleri ve verilen tedavilerle ilişkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Endokrin ve Metabolizma Polikliniğinde; primer ailesel hiperlipidemi tanısıyla takibe alınan ve bu çalışmanın yapıldığı 01.08.2016 ile 01.02.2017 tarihleri arasında poliklinik takibine gelen, çocuk ve adölesan 33 hastanın demografik özellikleri, özgeçmiş ve soy geçmiş özellikleri, klinik bulguları ve laboratuar verileri ve aldıkları tedaviler incelendi. Frederickson ve ailevi hiperkolesterolemi sınıflandırması (Simon-Broome Kriterleri) kullanılarak hastaların kesin tanısı konuldu. LDLR, Apo-B100, LDLRAP1 ve PCSK9 genleri için sık görülen mutasyonlar tarandı. LDRL geni 18 ekzon, Apo-B geni 29 ekzon, LDLRAP1 geni 15 ekzon ve PCSK9 geni 13 ekzon 5 UTR ve 3 UTR bölgeleri(intronik bölgeler hariç) taranmıştır. Bulgular: Toplam 33 hastanın 20'si (%60,6) kız, 13 (%39.4) erkekti. Olguların 16'sında (%48,5) mutasyon saptanmış olup, bunların 13'ü (%39,4) heterozigot ve 3'ü (%9,1) homozigottur. Bunlardan 14'ü LDLR mutasyonu, 2'si ise APO-B mutasyonu olarak saptandı. Familyal hiperkolesterolemili hasta grubumuzda literatürle benzer şekilde en sık mutasyon saptanan gen LDLR olarak bulunmuştur. PCSK-9 ve LDLRAP-1 mutasyonları saptanmadı. LDLR incelenmesinde; iki adet 4. ekzondaki homozigot D129V, bir adet 12. ekzondaki homozigot W577R, iki adet 4. ekzondaki heterozigot D129V, üç adet 10. ekzondaki heterozigot 492, dört adet 12. ekzondaki heterozigot W577R, iki adet 9.ekzondaki heterozigot V429M mutasyonları saptandı. APO-B incelemesinde ise; bir adet 22. ekzondaki heterozigot R1128C, bir adet 26. ekzondaki heterozigot S3279G mutasyonları saptandı. Çalışmaya dâhil edilen, mutasyon pozitif saptanan hastaların; tanı anında ortalama lipid düzeyleri değerlendirildiğinde; T-K; 323,5, LDL-K; 256, HDL-K; 43, TG; 93 mg/dl olarak tespit edildi. Aynı hastaların son bakılan ortalama lipid düzeyleri ise T-K; 263, LDL-K; 151, HDL-K; 42, TG; 140 mg/dl olarak tespit edildi. Mutasyon pozitif saptanan 16 hastanın; 5'inde (%31) hipertansiyon, 1'inde (%6.6) insülin direnci, 10'unda (%48) vitamin d eksikliği, 9'unda (%56.2) osteopeni ve 2'sinde (%12.5) osteoporoz vardı. Sonuç: Ailesel hiperlipidemili hastalarda genetik etyoloji araştırılırken LDL-R, ApoB-100, PCSK9 ve LDLRAP1 genlerinin tamamını içeren sekans analizlerine ihtiyaç vardır. Farklı genetik mutasyonlar, hastalığın klinik tablosunu ve tedaviye yanıtını değişen derecelerde etkide bulunabilir. Bu nedenle geniş toplum kesimlerini içeren çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Anahtar kelimeler: Ailevi hiperlipidemi, LDLR, PCSK9, Apo-B100, LDLRAP1