Akçadağ Anadolu Öğretmen Lisesinin tarihinin ve uygulanan eğitim programların incelenmesi

AKÇADAĞ ANADOLU ÖĞRETMEN LİSESİNİN TARİHİNİN VE UYGULANAN EĞİTİM PROGRAMLARIN İNCELENMESİ KILIÇ, Ali Doktora, İnönü Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Eğitim Programları ve Öğretim Bilim Dalı Tez danışmanı: Prof. Dr. Süleyman Nihat ŞAD Haziran 2024, Bu araştırmanın amacı, 1989-2014 yılları arasında eğitim-öğretim faaliyetlerini sürdüren ve öğretmen yetiştirme alanında ülkemize kaynaklık eden önemli bir eğitim kurumu olan Akçadağ Anadolu Öğretmen Lisesinin (AAÖL) tarihsel gelişimi, uygulanan eğitim programların temel özellikleri ve öğretmen yetiştirme süreçlerine etkilerinin incelenmesidir. Durum çalışması deseninde tasarlanan araştırmanın birinci ve ikinci alt problemleri kapsamında Akçadağ Anadolu Öğretmen Lisesinin tarihi gelişiminin ve uygulanan programların temel özelliklerinin incelenmesi amacıyla Malatya Milli Eğitim Müdürlüğü, Akçadağ İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü ve Akçadağ Fatih Fen Lisesi bünyesinde arşiv taraması yapılmıştır. Araştırmanın üçüncü alt problemi kapsamında uygulanan programların öğretmen yetiştirme süreçlerine etkilerini incelemek için 1989-2014 yılları arasında AAÖL'de öğrenim görmüş toplam 25 mezun ile görüşülmüştür. Verilerin toplanması amacıyla araştırmanın birinci ve ikinci alt problemleri kapsamında veri kayıt formu oluşturularak doküman inceleme yönteminden yararlanılmıştır. Üçüncü alt probleme cevap bulmak amacıyla yarı yapılandırılmış görüşme tekniğiyle mezunlar ile görüşülmüştür. Toplanan verilerin analizi sürecinde birinci ve ikinci alt problem için betimsel analiz, üçüncü alt problem için içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulardan hareketle AAÖL'nin eğitim öğretim faaliyetlerini sürdürdüğü 1989-2014 arası dönemde kurumsal kimliğini oluşturmuş bir teşkilat yapısına, insan kaynağına, çok yönlü bir eğitim kampüsüne sahip olduğu, arşivden edinilen belgelerden saptandığı üzere öğrencilerin hem üniversite sınavlarında hem de sosyal kültürel faaliyetlerde başarılı olduğu görülmüştür. Uygulanan eğitim programlarının temel özellikleri incelendiğinde, AAÖL'nin programların temelini Anadolu Öğretmen Liseleri Yönetmeliği ve Milli Eğitim Tebliğler Dergisi'nde yayımlanan eğitim-öğretim ilkelerinin oluşturduğu görülmektedir. Okulun amacının, kuruluş ve görevlerinin çerçevesinin çizildiği yönetmeliğin 5. ve 6. maddeleri ve ilkelerin ilk beş maddesi ile 7., 8., 10., 17. ve 19. maddelerinin uygulanan programın amaçları ile doğrudan ilişkili olduğu görülmüştür. Yönetmeliğin ilgili maddelerinde yıllar içerisinde değişiklik yapıldığı tespit edilmiştir. Programların içeriğinin kapsamı ilk olarak Anadolu Öğretmen Liseleri Yönetmeliğinin 7. maddesinde ve 1990 yılında yayımlanan MEB Tebliğler Dergisindeki Anadolu Öğretmen Liseleri haftalık ders çizelgeleri ve ders uygulama esasları ile belirlenmiştir. Yine aynı yıl MEB Tebliğler Dergisinde yayımlanan eğitim öğretim ilkelerinin 3., 4., 5., 8., 9., 10., 11., 13., 14., 15., 16. ve 17. maddeleri ile içerik belirlenmiş ve dikkat edilecek hususlar açıklığa kavuşturulmuştur. Dersler ve uygulama saatlerinde yıllar içerisinde değişiklikler yapıldığı görülse de uygulanan programların haftalık ders çizelgelerinde zorunlu ve seçmeli öğretmenlik meslek derslerinin ağırlığının yaklaşık %40 olduğu saptanmıştır. Programların eğitim durumlarıyla ilgili açıklamalara eğitim-öğretim ilkelerinin 6., 11., 12., 16., 18. ve 19. maddelerinde yer verildiği tespit edilmiştir. Programın sınama durumları öğesine ilişin açıklamalara ise ilgili yönetmeliğin 18. Maddesinde "Öğrenci Başarısının Tespiti" başlığı altında hazırlık sınıfı ve normal sınıflarda uygulama esasları ve dikkate alınacak mevzuatlar şeklinde yer verildiği saptanmıştır. Araştırmanın üçüncü alt problemi kapsamında elde edilen sonuçlara bakıldığında, AAÖL'de uygulanan programların, mezunların hem mesleki hem de kişisel gelişimleri üzerinde olumlu etkilere sahip olduğuna dair temalara ulaşılmıştır. Bu temalar; mesleki gelişimde öğretmenlik mesleğine yönelik olumlu tutum, üniversite eğitimini kolaylaştırma, öğrenme ve öğretme süreçlerini yönetebilme; kişisel gelişim kategorisinde ise farlılıklara karşı hoşgörülü olma, erken olgunlaşma ve özgüven, etkili iletişim, objektiflik ve idealist olma şeklindedir. Bu açıdan AAÖL'nin öğretmen yetiştirme sürecine katkısının özellikle MEB'in 2017'de hazırlamış olduğu "Öğretmenlik Mesleği Genel Yeterlilikleri Kılavuzu'ndaki" yeterlilik alanlarıyla örtüştüğü tespit edilmiştir. Anahtar Sözcükler: Anadolu Öğretmen Lisesi, Akçadağ Anadolu Öğretmen Lisesi, Öğretmen yetiştirme, eğitim programları, tarihi gelişim, Öğretmen yeterlikleri.