Akçakesme (Phillyrea latifolia) bitkisinin sıvı azot ve solventler tekniği kullanarak biyolojik aktivitesinin belirlenmesi

Yüzyıldır pek çok sayıda bitki ve ekstraktları hastalıkların tedavisinde kullanılmaktadır. Bitkilerin hastalıkları iyileştirme gücü ve bununla ilgili bilgiler, kültürler arasında günümüze kadar aktarılmıştır. Bitkiler ve ekstrakları, bitkinin türüne, konsantrasyonuna ve bileşenlerine bağlı olarak bakterilerde antimikrobiyal etkilere sahiptirler. Bitki kaynaklı ilaçlar mikroorganizma kökenli hastalıkların tedavisinde büyük umut kaynağı olmuştur. Araştırmacılar, bitkilerin kimyasal bileşimlerini ortaya çıkarıp antimikrobiyal mekanizmasını çözmeye çalışmaktadırlar. Tıbbi bitkilerin bazı bileşenlerinin antimikrobiyal özellikleri ve canlı hücrelerdeki mekanizması ile ilgili çalışmalar yapılmıştır. Phillyrea latifolia türünün yetiştiği bölgelerde hayvancılık yapan insanların arazideki hayvanları bakteriyel kökenli hastalıklara yakalandıkları bilinmektedir. Özellikle küçükbaş ve büyükbaş hayvanların gözlerinde farklı nedenlerden dolayı göz yüzeyinde duman şeklinde bir problemin olduğu gözlenmiştir. Yetiştiriciler bu problemin üstesinden; bu bitkinin yaprak özütünü hayvanın gözüne püskürterek hayvanın bu problemin üstesinden 24-48 saat gibi bir zaman diliminde geldiklerini ifade etmektedirler. Bu durum bize bu çalışmanın gerçekleştirilmesinde yol gösterici oldu. Çalışmanın amacı, Akçakesme (Phillyrea latifolia) bitkisinin, sıvı azot ve solventler tekniği kullanılarak, bitkinin yapraklarındaki etken maddenin biyolojik aktivitesinin ve antimikrobiyal aktivitesinin incelenmesidir. Bunun için çalışmamızda, agar dilüsyon, aquaz ekstraktı, disk difüzyon teknikleri ve bitki yapraklarını sıvı azot yöntemiyle öğütme tekniği kullanılmıştır. Bitki yapraklarını sıvı azot yöntemiyle öğütme tekniğinde ki amaç; öğütülen bitki yaprağının fizyolojik ve morfolojik değişikliğe uğramadan bu yöntemle saklanmasıdır. Su, kloroform, metanol, etanol ve aseton çözücüler kullanılarak ekstraksiyonları yapılmıştır. Ekstraktların antimikrobiyal aktiviteleri disk difüzyon yöntemi kullanılarak belirlenmiştir. Bitki ekstraktlarının antimikrobiyal aktivitesinin belirlenmesi için 10 bakteri (Bacillus cereus ATCC: - , Listeria monocytogenes ATCC:51774, Staphylococcus aureus ATCC:6538, Streptococcus mutans ATCC:35668, Clostridium perfringens ATCC: -, Klebsiella aerogenes ATCC:13048, Klebsiella pneumoniae ATCC:700603, Pseudomonas aeruginosa ATCC:15442, Escherichia coli ATCC:35218, Salmonella enteritidis ATCC: -) türü kullanıldı. Mikroorganizmalar, Prof. Dr. İsa KARAMAN tarafından Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Biyomühendislik Bölümünde oluşturulan kültür koleksiyonundan sağlanmıştır. Disk difüzyon antibiyotik duyarlılık testi için Erytromycin, Gentomicin, Streptomycin, Tetracycline, Sulbactam / Cefoperazone, Imipenem, Tetracycline (4) antibiyotik diskleri kullanılmıştır. Çalışmamızda bu bitkinin yaprak ekstresinden antibakteriyel bir ekstrenin elde edilebileceği ve bu alandaki çalışmalara bir katma değer sağlayabileceği düşünülmektedir. Bu örnekle Akçakesme bitkisinin antibakteriyel etkisi tespit edilip elde edilen ekstraktın buna benzer hastalıklarda tedavi için kullanılması hedeflenmektedir. Bu sayede bitkinin, antibakteriyel çalışmalarda ilaç olarak kullanılması ve muhtemel doğal kaynaklar olacağı düşünülmektedir. Çalışma sonucunda Akçakesme bitkisinden solventlerle elde ettiğimiz etken maddenin pozitif kontrollerle yapılan denemelerinde Salmonella enteritidis ATCC: - bakterisinin disk difüzyonu sonucunda oluşan zon çapının Tetracycline antibiyotiği ile eşdeğer (11 mm) zon çapına sahip olduğu ve yine aynı şekilde Streptococcus mutans ATCC:35668 bakterisinin disk difüzyonu sonucunda oluşan zon çapının Tetracycline (4) antibiyotiği ile eşdeğer zon çapı (14 mm) verdiği gözlemlenmiştir. Çalışmamızın sonucuna göre elde edilen verilerin, literatüre katkı sağlamasıyla yapılacak yeni çalışmalara ışık tutacağı düşünülse de Deneyde bitkinin etken maddesinin10 bakterinin 8'in de antibakteriyel etkiye rastlanmadı, diğer 2 bakteride oldukça az etkili olduğu tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Akçakesme, Ekstraksiyon, Antibaktireyl Aktivite, Disk Difüzyon