Akciğer kanseri rezeksiyonu olan hastalarda venöz tromboembolizm gelişmesini etkileyen faktörler

AMAÇ: Dünyada kanser nedeni ile gelişen ölümlerin en önemli nedenlerinden biri akciğer kanseridir. Cerrahi tedavi en etkin tedavi şekli olup; evre 1, 2 ve seçilmiş evre 3 hastalarda tercih edilmektedir. Akciğer kanseri rezeksiyonu sonrasında en önemli sorunlardan biri venöz tromboembolizmdir (VTE). Hem kanser hem de majör cerrahi VTE için ayrı ayrı risk oluşturmaktadır. Akciğer rezeksiyonu sonrası dönemde %2,3 oranında VTE saptanmıştır. Göğüs cerrahisi hastalarında teknik ve hastalığa özgü nedenlerden dolayı VTE önemli bir morbidite ve mortalite nedenidir. VTE önlenebilir bir hastalık olup risk faktörlerinin farkında olup profilaksiye dikkat edilmelidir. Bu prospektif kohort çalışmasında amacımız; akciğer rezeksiyonu yapılan akciğer kanseri hastalarında VTE gelişme oranını ve gelişmesindeki risk faktörlerini saptamaktır. GEREÇ ve YÖNTEM: Araştırmamıza Eylül 2023 ve Aralık 2024 tarihleri arasında Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi İzzet Baysal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Göğüs Cerrahisi bölümünde akciğer kanseri nedeni ile opere edilen 45 hasta dahil edildi. Araştırmanın bağımlı değişkeni; pulmoner embolizm (PE) ya da derin ven trombozu (DVT) varlığıdır. Bağımsız değişkenleri; Caprini risk değerlendirme modeli (Caprini RAM) skoru, araştırma grubunun tanımlayıcı özellikleri, PE ya da DVT ile ilgili özellikleri, araştırma grubunun risk faktörleri ve araştırma grubunun ek hastalıkları ile ilgili özellikleridir. BULGULAR: Araştırmaya dahil edilen hastaların medyan yaşı 65 (31-79) idi. Hastalarda erkek hakimiyeti olup, kadın /erkek oranı:8 (%17,8) /37 (%82,2) idi. En sık görülen kanser türü adenokanserdi. Hastaların evrelendirilmesinde; 26'sı (%57,8) evre 1A, 6'sı (%13,3) evre 1B, 5'i (%11,1) evre 2B, 5'i (%11,1) evre 4A, 2'si (%4,4) evre 2A, 1'i (%2,2) evre 3A'ydı. Hastaların %93,3'ünde en az bir komorbidite mevcuttu. En sık görülen komorbiditeler; kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) (%24,4), koroner arter hastalığı (KAH) (%24,4) ve obezite (%24,4) olarak sıralanmaktadır. Komorbiditelerden sadece KOAH'ın varlığı PE/DVT gelişimi ile ilişkili saptandı (grup 1'de %75, grup 2'de %19.5, p=0.04). 6 hasta (%13,3) neoadjuvan kemoterapi aldı. 34 hasta (%75,6) Video yardımlı toraks cerrahisi (VATS) yöntemi ile opere edildi, en sık lobektomi prosedürü uygulandı (%57,8, n=26). Ortalama cerrahi süresi 221.1±65.1 dk idi. Hastaların Caprini RAM medyan değeri 9(6-14)'du. Hastaların 11'i (%24,4) Caprini RAM yüksek riskli grupta, 34'ü (%75,6) orta risk grubunda yer almakta olup Caprini RAM düşük riskli olan hastamız yoktu. PE/DVT gelişenlerin %50'sinin Caprini RAM skoru yüksek riskli olup hastaları Caprini RAM skoruna göre gruplandırdığımızda; yüksek riskli olan grubun %18,2'sinde, orta riskli grubun %5,9'unda PE/DVT gelişmesine rağmen bu sonuç istatiksel olarak anlamlı bulunmadı (p=0,247). Hastaların 4'ünde (%8,9) PE/DVT gelişti. PE/DVT gelişmesinde ortalama süre 94.2±34,8 gündü. Bu 4 hastanın 2'sinde (%50) DVT, diğer 2'sinde (%50)'PE gelişti. PE gelişen hastaların birinde trombüs yerleşimi segmental dalda iken diğerinde ise ana pulmoner arterde izlendi. DVT gelişen hastaların tamamı unilateral yerleşimliydi. PE/DVT grubunun %50'si mortal seyretti. SONUÇ: Araştırmamızda akciğer kanseri rezeksiyonu olan hastalarda; cerrahinin şekli, büyüklüğü ve süresi, kanserin türü ve evresi, hastanede yatış süresi, mobilizasyon zamanlaması, postoperatif komplikasyonların gelişmesi, emboli profilaksisinin uygulanması ve Caprini RAM skorundan bağımsız olarak %8,9 oranında PE/DVT geliştiği saptandı. Postoperatif 4 aylık dönem PE/DVT gelişmesi açısından önemli olup bilhassa yüksek Caprini RAM skorunu olan hastaların yakın takibi gerekmektedir. Antikoagülan kemoprofilaksi süresi için yol gösterici olan Caprini RAM'da yer alan komorbiditelerden KOAH'ın öngörülen puanın daha yüksek olması gerektiği düşünülmektedir. ANAHTAR KELİMELER: Venöz tromboembolizm, pulmoner emboli, derin venöz trombozu, akciğer kanseri, postoperatif, Caprini RAM skoru, risk faktörleri