Akgöl su kalitesinin organik parametereleri değerlerine göre su kalite indeksinin değerlendirilip karşılaştırılması

Artan nüfus ve kentselleşme oranı günümüz şartlarında su ihtiyacının çoğalmasına ve su kaynaklarının azalmasına neden olmaktadır. Yüzey ve yer altı sularının aşırı kullanımı, dış etkenlerin ve doğal afetlerin sebep olduğu kirlenmeler su kaynaklarını tehlikeye atmaktadır. Yakın zamanda yaşanması muhtemel görülen su kıtlığından kaçınmak için su kaynaklarını korumak ve kullanımlarını yönetmek ciddi önem arz etmektedir. Bu amaçla, bölgemizde bulunan Akgöl'ün su kalitesi incelenmiştir. Akgöl'ün su kalitesini değerlendirmek ve su kirliliği yönetmeliğinde yer alan değerler ile karşılaştırmak üzere Eylül 2021 – Ocak 2022 tarihleri arasında göl içerisinde belirlenen iki farklı noktadan ayda iki kez numune alınmıştır. Numuneler alınırken saklama koşulları ve numune almak esasları dahilinde tüm kurallar sağlanmıştır. Alınan su örneklerinde 19 parametrenin (sıcaklık, pH, askıda katı madde, çözünmüş oksijen, toplam azot, toplam fosfor, sülfat, klorür, florür, nitrit – nitrat azotu, kimyasal oksijen ihtiyacı, biyokimyasal oksijen ihtiyacı, toplam organic karbon, toplam kjheldal azotu, metilen mavisi ile reaksiyon veren yüzey aktif maddeler , fenol, yağ-gres, mineral yağ ve türevleri) analizleri yapılmıştır. Seçilen parametrelerin analizleri ile elde edilen değerler "Su Krililiği Kontrolü Yönetmeliği"'nde yer alan kalite sınıfları değerleri ile kıyaslanmıştır. Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliği'nde bir suyun su kalitesini belirlemek için "o sınıf için seçilen parametereler bütün parametre değerleri ile uyumlu olmalıdır" ifadesi yer alır. Bu ifadenin dışında ise yer alan başka bir madde de grup içerisindeki her bir parametreye gore her parametrenin ayrı ayrı sınıfı belirlenir ve o gruba ait olan en düşük kalite sınıfı o grubun sınıfı belirlediği ifade edilmiştir. Yönetmelikte sınıfların ayrımı 1. Sınıf sular yüksek kalite su, 2. Sınıf sular az kirlenmiş su, 3. Sınıf sular kirlenmiş su, 4. Sınıf sular ise 1. 2. ve 3. Sınıf suların dışında kalan kullanım alanlarında kullanılan sular olarak yapılmıştır. Belirlenen parametrelerden pH ve çözünmüş oksijen analizleri anlık olarak numune alınırken gerçekleştirilmiştir. Diğer analizler ise laboratuvar ortamında yapılmıştır. Bu bilgiler neticesinde Akgöl'ün su kalitesini belirlemek amacıyla yapılan analizlerin sınıflandırılması; MBAS, fenol, çözünmüş oksijen, nitrit azotu, nitrat azotu açısından 1. Sınıf, kimyasal oksijen, klorür, florür açısından 2. Sınıf, toplam fosfor, biyokimyasal oksijen, açısından 3. Sınıf, sülfat, toplam organik karbon, toplam kjheldal azotu, yağ ve gres, mineral yağlar ve türevleri açısından 4. Sınıf olduğu tespit edilmiştir. Akgöl'ün su kalite skoru Kanada Su Kalite İndeksini için 1. Istasyonda 24,71 2.istasyonda 24,94 olarak bulunmuş, Su Kalite İndeksi için 1. Istasyonda 956,74 ve 2. Istasyonda 972,12 olarak bulunmuştur. Yapılan analizlerin değerlendirilmesi sonucunda göle karışan herhangi bir atık su deşarjı olmamasına rağmen Akgöl'ün IV. Sınıf kalitede bir göl olduğu ayrıca yoğun ötrofik koşullara sahip olduğu sonucuna varılmıştır. Bu kirliliğe Akgöl'ün çevresinde bulunan tarımsal arazilerinin sulama suları ve gübreleme yöntemleri sebebiyle yer altı sularına karıştığı tahmin edilen fosforun gölde ötrofikasyon oluşabileceği, organik maddelerin göl gibi ortamlarda toksik etki oluşturabildiği, taşınan organic maddelerin göl yüzeyinde askıda madde miktarının artmasına sebep olduğu gibi sorunların neden olabileceği düşünülmektedir.