Akhüyük (Ereğli – Konya) kaynak ve sondaj sularının hidrokimyasal ve ızotopık ıncelemesı

Çalışma Akhüyük sıcak ve mineralli kaynakları ve çevresini kapsamaktadır. Sıcak ve mineralli suların kökeni, hidrojeokimyasal özellikleri, izotopik bileşimleri ve hazne kaya sıcaklıklarının belirlenmesi amaçlanmıştır. İnceleme alanı ve çevresinde Neojen ve Kuvaterner yaşlı birimler yeralmaktadır. Çalışmada 13 soğuk su kuyusu, 3 sıcak ve mineralli kaynak 3 sıcak su sondajından örnek alınmıştır. Soğuk suların sıcaklıkları 13- 16 oC, pH değerleri 6.51-7.2, EC değerleri 289-6050 µS/cm, kuyuların derinlikleri 84-220, statik seviyeleri 8-74 m, dinamik seviyeleri 26-90 m, debileri ise 16-40 l/sn arasındadır. Sıcak ve mineralli su kaynakları Kükürtlü tepede fay hattı boyunca çıkarak traverten konisi oluşturmuştur. Kaynak sıcaklıkları 19oC- 21 oC debi 0.1-0.5 l/sn, pH 6.68 – 7.1, EC değerleri 5600-10820 µS/cm, arasındadır. Kaynak alanına açılan jeotermal sondaj kuyuları rezervuar basıncını düşürdüğü için bazı kaynak çıkışlarının kurumasına neden olmuştur. Sıcak su sondajların derinlikleri 800-962 m suların sıcaklığı ise 21-26.5 oC, pH'ı 6.9-7.01, EC değerleri ise 12137-24361 µS/cm arasındadır. Soğuk sular Na-Cl, Ca-HCO3, Na-HCO3 ve NaSO4, sıcak ve mineralli sular ile sıcak su sondaj suları Na-Cl tipli sulardır. Soğuk sular anhidrit, aragonit, kalsit dolomit, jips, halit minerallerine doygun olmayıp bu mineralleri çözme özelliğine sahiptir. Sıcak- mineralli kaynak ve sondaj suları aragonit, anhidrit, kalsit, dolomit, jips, minerallerince doygun olup çökeltici özelliktedir. Soğuk su örneklerinin oksijen δ18O değerleri -10,43 ile 4,37 ‰, δD değerleri -26,68 ile 67,44‰ arasında, sıcak ve mineralli sularda δ18O değerleri 8,41 ile 10,1 ‰, δD değerleri -11,25 ile -16,45‰ arasındadır. δ18O ve δD değerleri sularının ana beslenim kaynağının meteorik kökene sahip kıtasal yağışlar olduğunu göstermektedir. Sıcak sularda δ3H değeri, Cl ve EC değerinin yüksek olması sıcak suların derin dolaşımlı olduğunu δ3H değerinin düşük olması güncel yağışlardan az etkilendiğini ve soğuk sulara göre akifer içerisinde daha uzun süre kaldığını göstermektedir. Soğuk sularda yüksek δ3H, düşük Cl ve EC değeri suların sığ dolaşımlı olduklarını göstermekte ve δ 3H değerinin yüksek olması da güncel yağışların etkisinin olduğunu göstermektedir. δ2H - δ3H İlişkisi ne göre soğuk sular sığ ve hızlı dolaşımlı akiferde kalış süreleri kısa, sıcak ve mineralli sular ise derin dolaşımlı ve akiferde kalış süresi uzundur. Jeotermometreler kullanılarak hesaplanan tahmini hazne kaya sıcaklığı 110-248oC arasındadır