Akım ölçümü olmayan nehirlerde taşkın yayılım haritalarının oluşturulması ve hasar olasılık eğrilerinin incelenmesi

Taşkınlar, meydana getirmiş oldukları maddi ve manevi kayıplar nedeniyle insanoğlunun en fazla etkilendiği doğal afetlerden birisidir. Dünyanın hızlı bir şekilde değişmesi ve nüfus artışına bağlı olarak taşkın yataklarında çoğu kez kontrolsüz yapılaşma meydana gelmiştir. Bu durum ise taşkınlar neticesinde meydana gelen ekonomik kayıplarda artış gözlenmesine neden olmuştur. Ülkemizde Devlet Su İşleri (DSİ) ortaya çıkan bu kayıpların en aza indirilmesi için bir takım yapısal önlemleri almakla yükümlüdür.Taşkınlardan en çok etkilenen bölgelerden birisi de Sakarya'nın önemli sanayi bölgelerinden olan Akyazı-Küçücek Sanayi Bölgesidir. Bu nedenle bölge, çalışma sahası olarak belirlenmiştir. Bu çalışma 5 aşamadan oluşmaktadır. 1. aşamada; farklı yağış akış modelleri kullanılarak tekerrürlü taşkın debisi hesaplanmıştır. 2. aşamada; olası bir taşkında Akyazı-Küçücek Sanayi Bölgesi'nde halihazırda bulunan dere yatağı yapısına bağlı olarak taşkın yayılım haritaları hazırlanmıştır. 3. aşamada; üretilen yayılım haritalarına bağlı olarak meydana gelebilecek yapısal hasar kaynaklı ekonomik kayıp, taşkın derinliği-hasar faktörü kullanılarak hesaplanmıştır. 4. aşamada; DSİ tarafından ekonomik kayıpların en aza indirilmesi amacıyla ön görülen ıslah projesi değerlendirilmiştir. 5. ve son aşamada ise; ıslah sonrası için derenin taşıma kapasitesi hesaplanmıştır. Taşkın risk haritaları oluşturulurken Küçücek Deresi'nden km 0+150 ile km 1+600 arasında sanayi bölgesinde kalan kısmı için 39 adet enkesit alınmıştır. ArcGIS ortamında nehir, kıyı çizgileri, akış yolları ve enkesitler sayısallaştırılmıştır. Elde edilen veriler Hec-RAS programına aktarılmıştır. Kesit ve kesitlerdeki manning pürüzlülük değerleri düzenlenmiştir. Hidrolojik veriler kullanılarak 2, 5, 10, 25, 50, 100, 200 ve 500 yıllık tekerrürlü taşkın debileri hesaplanmıştır. Bu debiler için taşkın yayılım analizleri, ekonomik zarar tayini yapılmıştır. Islah projesinin değerlendirilmesi ile bölgenin taşkın analizleri ortaya çıkmıştır.