Akneli ergenlerde yaşam kalitesini etkileyen faktörlerin incelenmesi

Araştırma dermatoloji polikliniğine başvurmuş 11-20 yaş arası akneli ergenlerde yaşam kalitesini etkileyen faktörlerin belirlenmesi amacıyla tanımlayıcı bir çalışma olarak yapılmıştır. Araştırma kapsamına 1 Ekim 2011-1 Mart 2012 tarihleri arasında Merkezefendi Devlet Hastanesi Dermatoloji polikliniğine başvuran, araştırmaya katılmaya gönüllü 11-20 yaş grubundaki 203 akneli ergen alınmıştır. Araştırmanın verileri; etik kurul onayı ve gerekli izinler alındıktan sonra toplanmaya başlanmıştır. Verilerin toplanmasında, araştırmacı tarafından hazırlanan akneli ergenler tanıtım formu, Cardiff Akne Kısıtlılık İndeksi (CADI), Dermatoloji Yaşam Kalitesi İndeksi (DLQI) ve Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi Ölçeği (WHOQOL-BREF) kullanılmıştır. Verilerin analizinde SPSS (Statistical Package of Social Sciences) 16.0 for Windows programı kullanılmıştır. Yüzdelik, ki-kare, t testi, kruskal-wallis testi, mann-whitney U testi, korelasyon ve anova testi kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre, hastaların yaş ortalaması 17.5±2.25 olup %67.0'ı kadındır. Akne klinik şiddeti açısından ergenlerin %62.1'i orta düzey (papül-püstül), %20.7'si hafif düzey (komedon) ve %17.2'si şiddetli düzey (nodül-kistik) şeklinde belirlenmiştir. Ergenlerin %93.1'inin tıbbi tedavi sürdürdüğü ve tıbbi tedavi alanların %60.8'inin topikal tedavi, %24.3'ünün ise retinoid tedavi (izotretinoin) aldığı belirlenmiştir. Ayrıca araştırmaya katılan akneli ergenlerin %40.9'unun aknenin iş/okul performansını etkilediğine, %59.1'inin etkilemediğine inandığı belirlenmiştir. Araştırmaya katılanların akne ile ilgili bilgi alma konusunda %28.1'inin aileye, %25.1'inin arkadaşlarına, %93.6'sının doktora (dermatolog), %10.8'inin medyaya, %1'inin okula, %11'inin ise eczacıya başvurduğu saptanmıştır. Dermatoloji yaşam kalitesi indeksi (DLQI) ile araştırmaya katılan ergenlerin %53.2'sinde aknenin yaşamına etkisi olmadığı, %30.5'inde aknenin yaşamına etkisinin az olduğu, %12.3'ünde ise aknenin yaşamına etkisinin orta derecede olduğu ve %3.9'u ise aknenin yaşamlarına etkisinin çokça olduğu saptanmıştır. Cardiff akne kısıtlılık indeksi (CADI) ortalama puanı 4.3±3.1, ortanca puanı 4.0 ve en yüksek-en düşük 13.0-0.0 olarak bulunmuştur. Dünya Sağlık Örgütü Yaşam Kalitesi Ölçeği'nde (Whoqol-bref); bedensel alan ortalama puanı 17.53±2.19 (ortanca 18.28 ve en yüksek-en düşük puanı olarak 20.00-10.29), ruhsal alan ortalama puanı 14.07±2.46 (ortanca 14.00 ve en yüksek-en düşük puan 20.00-5.33), sosyal çevre ortalama puanı 14.93±2.96 (ortanca 16.00 ve en yüksek-en düşük 20.00-6.00), çevresel alan ortalama puanı 14.53±1.99 (ortanca 14.50 ve en yüksek-en düşük puan 18.50-7.00) olarak saptanmıştır. Yaşam kalitesi boyutları açısından bedensel alan ile hastalık süresi arasında pozitif yönde düşük düzeyde bir birliktelik görülmüştür(p˂0.05). Çevresel alan ile beden kitle indeksi persentili arasında negatif yönde bir birliktelik bulunmuştur. Araştırmaya katılan akneli ergenlerde akne şiddeti ile dermatoloji yaşam kalitesi indeksi alt skalalarından olan 'semptom ve hissedilenler' ile CADI toplam puanı arasında farklılık olduğu bulunmuştur(p˂0.05). Araştırmaya katılan akneli ergenlerde akne şiddeti ile yaşam kalitesi boyutları arasında anlamlılık görülmemiştir(p˃0.05). Araştırmadan elde edilen sonuçlar doğrultusunda, akne vulgaris kişinin görünümünde yarattığı etki ile psikososyal durumunu, kişilerarası ilişkilerini ve günlük aktivitelerini olumsuz yönde etkileyebilmektedir.