Akromegali olgularında göz bulgularının değerlendirilmesi ve hastalık aktivitesi ile ilişkisi

Akromegali artmış büyüme hormonu (GH) salgılanmasına bağlı gelişen ve pek çok organı ve sistemi etkileyen bir klinik sendromdur. Artmış GH düzeyinin büyümeyi tetikleyen etkisine bağlı olarak gelişen klinik özellikler iyi bilinmektedir. Literatürde, akromegali olgularında GH'nun göz üzerine etkisini inceleyen çalışma sayısının oldukça az olduğu görülmektedir. Bu retrospektif çalışmada akromegali tanısı ile izlenen hastaların göz bulgularının değerlendirilmesi ve hastalık aktivitesi ile ilişkisinin olup olmadığının gösterilmesi amaçlandı. Bu çalışmada Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı'n da takip edilen 35 akromegali tanılı hastanın dosya bilgileri incelenip, hastaların göz bulguları (görme alanı, otorefraktometri, korneal histerezis, korneal rezistans faktör, göz içi basıncı, optik koherans tomografi, pakimetri, optik pakimetri ve biometri ölçümleri) ve hastalık aktivitesi ile ilişkisi olup olmadığı değerlendirildi. Akromegali hastalarının bulguları kontrol grubu ile karşılaştırıldı. Akromegali hastalarının 21 'i kadın, 14'ü erkek olup yaş ortalaması 47.26±12.59 yıl, yaş dağılımı 20 ile 70 yıl idi. Hastaların 6'sı hipofiz cerrahisi sonrası remisyonda olup, medikal tedavisiz izlenirken 25'i cerrahi tedavi sonrası uzun etkili somatostatin analoğu ile tedavi edilmekte idi. Dört hastaya henüz tedavi verilmemişti. IGF-1 düzeyinin cinsiyet ve yaş için normal sınırlarda, random GH düzeyinin 2.5 ng/ml'nin altında ve glukoza GH yanıtı testinde GH düzeyinin 1 ng/ml'nin altında olan hastalar remisyonda kabul edildi. Remisyon kriterlerine göre hastaların 26'sının remisyonda olmadığı görüldü. İstatistiksel analizler için NCSS (Number Cruncher Statistical System) 2007&PASS (Power Analysis and Sample Size) 2008 Statistical Software (Utah, USA) programı kullanıldı. Akromegali hastalarının beden kitle indeksi, DM sıklığı, LDL kolesterol ve açlık kan glukozu düzeyi yüksek bulundu (p<0.025). Göz bulgularından otorefraktometri (OR), korneal histerezis (CH) ve korneal rezistans faktör (CRF) ölçümleri akromegali grubunda kontrollere göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük bulundu (p=0.01). Göz içi basıncı (GİB), optik koherans tomografi (OCT), pakimetri, optik pakimetri ve biometri ölçümleri akromegali grubunda kontrollere göre yüksek bulundu (p=0.01). Görme alanı defekti 35 akromegali hastasından 12'sinde (%34.3) saptandı. Akromegali hastalarında, sağ göz görme keskinliği ölçümleri remisyonda olan olgularda istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük olarak saptanmasına rağmen (p<0.05), sol göz ve her iki göz ortalama görme keskinliği ölçümleri ise remisyon durumuna göre istatistiksel olarak farklılık göstermediği görüldü (p=0.05). Ortalama optik pakimetre ve hastalık süresi arasında pozitif korelasyon saptandı (r=0.392, p=0.020). Çalışma sonuçlarımızda akromegali olgularında kontrollere kıyasla OR değerleri düşük olup bu durum artmış myopi riskinin göstergesidir. CH, CRF değerleri düşük, GİB ve kornea kalınlığı kontrollere göre yüksek bulunmuştur.Bu durum artmış glokom gelişme riski ile ilişkilidir. Göz bulgularının hastalığın aktivitesi ile ilişkili olduğu düşünülse de çalışmamızda bu durum olgu sayısının az olmasına bağlı olarak net gösterilemedi. Çalışmamız akromegali hastalarında makroadenomun neden olduğu görme defekti dışında, artmış GH ve IGF-1 düzeylerinin etkisi ile diğer göz fonksiyonlarının da etkilenebileceği ve görme alanı defekti dışında ek göz bulgularının gelişebileceğini göstermektedir. Akromegali hastalarında göz fonksiyonlarını ve hastalık aktivitesi ile ilişkisini inceleyen daha geniş, daha fazla hasta içeren prospektif çalışmalara ihtiyaç vardır.