Akromegaliye eşlik eden böbrek hastalıklarının retrospektif analizi

Akromegali kronik büyüme hormonu (GH) ve insülin benzeri büyüme faktörü-1 (IGF-1) maruziyetine bağlı sistemik bulgularla karakterize nadir bir hastalıktır. Birçok sistemik etkilerinin yanı sıra, hastalık, böbrek hipertrofisi, albuminüri, glomerüler skleroz, renal kist oluşumu gibi renal komorbiditelerle ilişkili bulunmuştur. Çalışmamızın amacı, akromegali hastalarında böbrek hastalıklarının gelişme sıklığı ve olası risk faktörlerini incelemektir. Bu amaçla, çalışmaya 1980-2023 yılları arasında Hacettepe Üniversitesi, Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı`nda akromegali tanısı ile takip edilen ve tıbbi kayıtlarına ulaşılabilen erişkin hastalar dahil edildi. Hastalara ait demografik özellikler, komorbid hastalıklar, laboratuvar sonuçları, cerrahi ve medikal tedaviler, tümörün radyolojik ve histopatolojik özellikleri retrospektif olarak incelendi. Kronik böbrek hastalığı (KBH) ve renal kist oluşumu için risk faktörleri istatistiksel yöntemlerle araştırıldı. Çalışmaya dahil edilen toplam 394 [202 (%51.3) erkek ve 192 (%48.7) kadın] hastanın yaş ortalaması 56.9±12.5 yıl (aralık, 27-89) idi. %16.1 (57/354) hastada KBH, %41 (116/283) hastada ise böbrek kisti saptandı. Çok değişkenli analizde ileri yaş (OR: 1.052, %95GA: 1.015-1.089, p=0.005), erkek cinsiyet (OR: 3.575, %95GA: 1.811-7.056, p<0.001) ve hipertansiyon (OR: 2.786, %95GA: 1.316-5.901, p=0.007) KBH için bağımsız risk faktörleri olarak gösterildi. Bununla birlikte tiroid nodülü, nefrolithiazis ve plurihormonal hipofiz adenomu varlığının KBH için yaş, cinsiyet ve hipertansiyondan bağımsız prediktörler olduğu ortaya konuldu. Böbrek kisti için risk faktörlerinin araştırıldığı çoklu regresyon modelinde ise ileri yaş (OR: 1.049, %95GA: 1.022-1.076, p<0.001), nefrolithiazis (OR: 2.455, %95GA: 1.170-5.153, p=0.018), karaciğer kisti (OR: 2.657, %95GA: 1.291-5.467, p=0.008) ve birden fazla neoplazi varlığı (OR: 1.915, %95GA: 1.015-3.612, p=0.045) bağımsız risk faktörleri olarak tanımlandı. Tedavi öncesi serum potasyum düzeyinde düşüklüğün ve Ki-67 indeksinin <%3 oluşunun böbrek kisti gelişimi için yaş, nefrolithiazis, karaciğer kisti ve birden fazla neoplazi varlığından bağımsız prediktörler olduğu gösterildi. Literatür bilgilerinden farklı olarak, çalışmada akromegali hastalarında KBH'da erkek cinsiyet daha sık saptandı. Ayrıca, KBH'nın TSH+ plurihormonal boyanma ile ilişkili olduğu izlendi.