Akut akciğer hasarı epidemiyolojisi ve klinik sonlanımı

Amaç: ALI/ARDS yoğun bakımlarda önemli morbidite ve mortaliteye yol açan ciddi bir restriktif sendromdur. Yapılan çalışmalarda yaş, akut akciğer hasarı nedeni, kronik komorbid hastalıklar, akut organ yetmezlikleri, ağır sepsis/şok birlikteliği, pnömotoraks gelişmesi, PaO2/FiO2 oranı ve pH düzeyi, SOFA, SAPS2, APACHE II skoru gibi parametrelerin akut akciğer hasarı prognoz ve sağkalımı ile ilişkili olduğu gösterilmiştir. Medline taramamızda Türkiye'den herhangi bir merkez sağkalıma etki eden bu faktörler ile herhangi bir çalışma yayınlamamıştır. Bu çalışma ile Dahiliye Yoğun Bakım Ünitemizde ki (DYB) ALI/ARDS hastaların mortalite oranları ve mortaliteye etkili prognostik faktörleri paylaşmayı amaçladık.Yöntem: Ocak 2006 ile Aralık 2008 tarihleri arasında Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi (DEUTF) DYB'de solunum yetmezliği ile yatırılan ve NAECC kriterlerine göre ALI ya da ARDS tanısı alan hastaların dosyaları ve yoğun bakım ünitesindeki elektronik veri bankasındaki kayıtları geriye dönük incelendi. ALI/ARDS mortalite oranları ve mortaliteye etkili prognostik faktörler değerlendirildi.Bulgular: Belirtilen tarihler arasında 842 hasta DYB'a yatırılmıştır ve 629 hasta mekanik ventilasyon desteği almıştır. 629 hastanın %12,4'üne (n:78) ALI, %13,5'ine (n:85) ARDS tanısı kondu. Toplam 163 hasta çalışmaya alındı. ALI hastalarının % 51,3 ü (n:40) izlemde ortalama 42,8 saatte ARDS'ye ilerledi. KOAH ve kronik santral sinir sistemi hastalığının varlığının ARDS'ye progresyonu artırdığı saptandı (sırasıyla p=0,024, p=0,016). ARDS'nin mortalitesi ALI mortalitesinden anlamlı olarak yüksek bulundu (%24,4'e karşı % 67,1 p<0,0001). ALI' den ARDS'ye ilerleyen hastalar ve ARDS tanısı ile yoğun bakıma yatırılan hastalar karşılaştırıldığında mortalite oranları anlamlı olarak farklı idi (% 47,5'e karşı % 67,1 p=0,037). Hem ALI (%65,4), hem de ARDS (%76,5) grubunda primer nedenlere bağlı akut akciğer hasarı daha sık gözlendi. ALI hastalarında yaş (p=0,030), CRP (p=0,011), immunsupresyon varlığı (p=0,010), siroz varlığı (p=0,014), KOAH (p=0,006), serebrovasküler hastalık (p=0,048), akut böbrek yetmezliği (p=0,033), ensefalopati (p=0,0002), sepsise ikincil ileus (p=0,005), ağır sepsis/septik şok varlığı (p=0,045) mortaliteyi etkileyen faktörlerdi. ARDS hastalarında yaş (p=0,029), CRP düzeyi (p=0,016), PaO2/FiO2 oranı (p<0,00001), primer ARDS varlığı (p=0,008), kalp hastalığı varlığı (p=0,045), siroz varlığı (p=0,014), akut kardiyovasküler sistem yetmezliği (p=0,002), ensefalopati (p=0,012), ağır sepsis/şok varlığı (p=0.020) mortaliteyi etkileyen faktörlerdi. Hem ALI (p=0,528), hem de ARDS (p=0,357) hastalarında permisif hiperkapni nedeni ile gelişen düşük pH düzeyinin mortaliteyi etkilemediği de gözlendi.Sonuç: ALI ve ARDS yoğun bakımlarda sık karşılaşılan önemli bir morbidite ve mortalite nedenidir. ALI tanısı alan hastaların yarısı ARDS'ye ilerlemektedir. ARDS mortalitesi ALI mortalitesinin iki katıdır. ALI hastalarında var olan KOAH ve Alzheimer, Parkinson ve kronik serebrovasküler hastalık gibi kronik komorbid hastalıklar varlığında ARDS'ye ilerleme sıklığı artmaktadır. Erken tanı ve yoğun bakım desteği, akciğer koruyucu mekanik ventilasyon stratejisi ve permisif hiperkapni sağ kalımı artırmaktadır. Direkt yolla oluşan akut akciğer hasarı, yaş, kronik komorbid hastalıklar, akut organ yetmezlikleri, ağır sepsis/septik şok birlikteliği mortalite oranlarını artırmaktadır. Tanı sırasındaki PaO2/FiO2 oranı azaldıkça akut akciğer hasarının ciddiyeti ve şiddetinin prognostik önemini destekler şekilde mortalite oranları artmaktadır.Anahtar Sözcükler: ALI, ARDS, Epidemiyoloji, Prognoz, Mortalite, Akciğer koruyucu mekanik ventilasyon ve Permisif hiperkapni