Akut biliyer pankreatitli hastalarda prognozu öngörmede çeşitli skorlama sistemlerinin karşılaştırmalı değerlendirilmesi

Akut pankreatit heterojen bir hastalık grubudur; hafif veya şiddetli seyir gösterebilir. Başvuru anında hastalığın şiddetini tanımlamak ve seyrini öngörebilmek önemlidir. Bu amaçla oluşturulmuş birden fazla skorlama sistemi mevcuttur, ancak bu konuda tek bir ideal skorlama sistemi yoktur. Tüm skorlama sistemleri sıklıkla şiddetli pankreatiti tanımlama, pankreatik nekroz, organ yetmezliği veya ölüm gelişmesine odaklanmaktadır. Eşlik eden kolanjit gelişimi, takip sürecinde narkotik analjezik ihtiyacı ve hastanede yatış süresi gibi prognozu etkileyebilecek kavramlar hakkında literatürde bilgi kısıtlıdır. Bu çalışmada akut biliyer pankreatit ile başvuran hastalarda, klinik ve laboratuar bulgular ile prognostik skorların Revize Atlanta Kriterleri ile uyumunu değerlendirmek ve bütün bu faktörlerin kolanjit gelişimi, narkotik analjezik ihtiyacı ve hastanede yatış süresi ile olan ilişkilerini ortaya koymayı hedefledik. Çalışmada Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Gastroenteroloji kliniğinde Haziran 2017 – Haziran 2018 tarihleri arasında akut biliyer pankreatit tanısı ile takip edilen hastalar retrospektif olarak değerlendirilmiştir. Hastaların demografik, klinik ve laboratuar verileri retrospektif olarak hasta dosyalarından ve hastane bilgi sisteminden edinildi. Hastalar revize Atlanta sınıflandırmasına göre değerlendirildi. Skorlama sistemlerinden Ranson, Glasgow-Imrie, BISAP, HAPS APACHE ve SOFA skorları değerlendirildi. Atlanta sınıflandırması ile BISAP ve Glasgow-Imrie skorları orta derecede korele, HAPS skoru düşük düzeyde koreleydi. HAPS ve BISAP skorlamaları kendi aralarında iyi düzeyde koreleydi, BISAP ve Glasgow-Imrie skorlamaları ise orta düzeyde korele izlenmektedir. HAPS, BISAP ve Glasgow-Imrie pozitif hastalarda, Atlanta sınıflamasına göre orta şiddette veya şiddetli pankreatit olan hastalarda olduğu gibi, kolanjit ve buna bağlı geniş spektrumlu antibiyotik kullanımı daha sıktır. Buna bağlı olarak yatış süresi daha uzundur, ağrı süreğenliği nedeniyle de narkotik analjezik ihtiyacı daha fazla olmuştur. Yine özellikle 48. saat akut faz yanıtları anlamlı düzeyde daha yüksek saptanmıştır. Ranson, SOFA ve APACHE skorları ile hastaların klinik ve takip verileri ile laboratuar sonuçları arasında anlamlı düzeyde ilişkiler saptanmamıştır. Laboratuar bulgularından ise 48. saat nötrofil lenfosit oranı hem pankreatit şiddetini öngörmede, hem de kolanjit gelişimi, narkotik analjezik ihtiyacı ve hastanede yatış süresi ile korele saptanmıştır. Pankreatit şiddetini öngörmede tek bir ideal skorlama sistemi olmayabilir. Birden fazla skorlama veya laboratuar verisinin bir arada değerlendirilmesi klinik kararların duyarlılığı ve özgüllüğünü arttırabilir; pankreatit şiddeti dışında kolanjit gelişimi ve hastanede yatış süresi gibi prognostik diğer faktörleri hedefleyen ileri çalışmalar gereklidir.