Akut böbrek hasarı nedeniylehemodiyalize alınan hastalarda mortalite ve kronikleşmeye etki eden risk faktörlerinin analizi

Giriş ve Amaç: Akut böbrek hasarı (ABH), saatler-günler içerisinde böbrek fonksiyonlarının ani kaybına bağlı olarak gelişen, nitrojenli atıkların (kreatinin gibi) ve diğer üremik toksinlerin vücuttan atılamaması ve birikmesiyle sonuçlanan, sıvı-elektrolit ve asit-baz dengesinde bozulmaya neden olabilen klinik bir sendromdur. ABH ve kronik böbrek hastalığı (KBH) hastalarında çeşitli klinik durumların varlığında hemodiyaliz tedavisi hayat kurtarıcı bir tedavi yöntemidir. Hastanede yatan bazı kritik hastalar, ABH'nin yetersiz iyileşmesi sonucu KBH'ye ilerleme açısından artmış risk altındadır. Çalışmamızda ABH nedeniyle diyaliz endikasyonu konulan 18 yaş üstündeki hastalarda hastane içi mortalite ve morbiditeye (kronikleşmeye) etki eden risk faktörlerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışma, 01 Ocak 2019 ve 31 Aralık 2020 tarihleri arasında Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi'nde 2012 K-DIGO kriterlerine göre ABH tanısı alan ve hemodiyaliz ihtiyacı gelişen 18 yaşın üstündeki hastalarda yapılmıştır. Bu hastalar ölüm veya kronikleşme ölünceye veya takipte kronik böbrek hastalığı gelişen bu hastalarda yine 2012 K-DIGO KBH rehberine uygun olarak sınıflandırıldı. Hastaların sağ kalanlarının ise takipteki kreatinin değerleri incelendi son 3 ay içindeki bazal kreatinin değeri esas alınarak KBH tanısı koyuldu. Çalışmaya kriterlere uyan toplam 541 hasta seçildi. Hastalarda sağ kalıma, KBH'ye gelişim progresyonuna ve mortaliteye etki eden risk faktörleri incelendi. İstatistiksel olarak p <0.05 değeri anlamlılık olarak kabul edildi. Bulgular: Çalışmaya 541 hasta dahil edildi. Hastaların 18-96 yaş aralığında ve yaş ortalaması 64,80±14,87 olduğu görüldü. Hastaların %64,14'ü erkek %35,86'sı kadındı. Hastaların %40,19'unun sigara kullandığı, %29,26'sının eşlik eden malignitesi olduğu görüldü. Hastaların HD'ye alındığı yerlere bakıldığında; %63,77'inin yoğun bakımda, %25,51'inin serviste ve %10,54'ünün acil serviste HD'ye alındığı görülmüştür. Hastalardan KBH gelişimi ve sağ kalıma bakıldığında; %29,21'inin sağ kaldığı ve sağ kalanların da %64,05'inde KBH geliştiği saptanmıştır Sonuç: Çalışmamızda HD gerektiren ABH hastalarında mortalitenin yaş, dekompanse kalp yetmezliği, sepsis, malignite, serebrovasküler hastalık gibi komorbiditelerin ve hastanın yoğun bakım ihtiyacının bulunması, hipoalbüminemi, laktat yüksekliği ve anüri gelişimi gibi risk faktörlerinden anlamlı şekilde etkilendiği saptanmıştır. Sağ kalan hastalarda ise KBH gelişimi açısından yaş, eşlik eden hipertansiyon, dekompanse kalp yetmezliği, koroner arter hastalığı ve fosfor yüksekliğinin anlamlı risk faktörleri arasında olduğu bulunmuştur. Sonuç olarak, hemodiyaliz gerektiren ABH hastalarında mortaliteyi ve kronikleşmeyi azaltmak için nedene ve sistemlere yönelik çok hedefli tanı, tedavi ve takip ilkelerinin uygulanması gerekmektedir.