Akut böbrek yetmezliğinde prognostik faktörler

Amaç: Bu çalışmanın amacı, Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi Farabi Hastanesinde akut böbrek yetmezliği tablosuyla başvuran veya hastaneye yattıktan sonraki dönemde akut böbrek yetmezliği gelişen hastaların verilerini retrospektif inceleyerek; demografik verileri, ek hastalık durumu, enfeksiyon durumu, vital ve laboratuvar bulguları, idrar miktarı, diyaliz ihtiyacı, hastanede kalma süresi parametreleri değerlendirilerek ABY gelişen hastaların prognozu üzerine etkili olabilecek faktörleri ortaya koymayı ve bu sorunun tedavisinde yeni açılımlara katkıda bulunabilmektir. Materyal ve Metod: Çalışmamıza 01 Ocak 2007- 31 Aralık 2012 tarihleri arasında KTÜ Tıp Fakültesi Farabi Hastanesinde akut böbrek yetmezliği ile takip edilen ve arşivinden dosyalarına ulaşılabilen 18 yaş ve üzeri 857 hasta alındı. İsimleri ve dosya numaraları elde kaydedilen hastalarla ilgili veriler KTÜ Tıp Fakültesi Farabi Hastanesi arşivindeki hasta dosyaları taranarak elde edildi. Hastaların yaşı, cinsiyeti, takip edildiği servis, hastalığa eşlik eden komorbid durumlar (hipertansiyon, diyabetes mellitus, konjestif kalp yetmezliği, koroner arter hastalığı, kronik obstrüktif akciğer hastalığı, malignensi, serebrovaskuler olay), etyolojik nedenler (hipovolemi, sepsis, kalp yetmezliği, obstrüksiyon, kontrast madde alma ve nefrotoksik ajan kullanma), idrar miktarı, kan basıncı değerleri, hastanede kalış süreleri, hastaneye yatış anında veya yattığı süre boyunca hastanın geçirdiği enfeksiyon durumu ve hastaların kliniğe yatırıldığı andaki serum kreatinin (mg/dl), BUN (mg/dl), sodyum (mEq/L), potasyum (mEq/L), kalsiyum (mg/dl), fosfor (mg/dl), albümin (g/dl), ürik asit (mg/dl), laktik dehidrogenaz (u/L), bilirubin (mg/dl) , hemoglobin (g/dl), C-reaktif protein (mg/dl) düzeyleri kayıt edildi. Hastalığın seyrine göre 2 grupta toplandı: 1) Ölen hastalar, 2) Yaşayan hastalar. Bulgular: Çalışmamıza alınan 857 ABY hastasının %66.6 böbrek fonksiyonlarında tam veya kısmi düzelme ile taburcu olurken %33.4 hastanın öldüğü tespit edildi. Yaşayan hastaların yaş ortalaması 63.6±17.2 iken ölen hastaların yaş ortalaması 68.72±14.6 idi (p<0.001). ABY'nin nedenleri değerlendirildiğinde ; % 22.7 hipovolemi, % 21 enfeksiyon, % 19.9 kalp yetmezliği, % 7.8 idrar yolu obstruksiyonu, % 13.6 nefrotoksik ajan kullanımı, %5.2 birden fazla neden tespit edilirken % 8.4 neden tespit edilemedi. Ek Hastalıkların dağılımı; % 35.7 hipertansiyon, % 24.5 diyabetes mellitus, % 20.8 koroner arter hastalığı, % 6.3 konjestif kalp yetmezliği, % 5.1 kronik obstrüktif akciğer hastalığı, % 17 kanser ve % 3.9 serebrovaskuler olay şeklinde idi. Bu ek hastalıklardan; koroner arter hastalığı, konjestif kalp yetmezliği ve kanserin mortalite üzerine etkisi tespit edildi ( p değerleri <0.001 ). Oligürik, hipotansif ve diyaliz ihtiyacı olan hastalarda, mortalitenin istatistiksel olarak anlamlı olduğu saptandı ( p değerleri <0.001 ). Enfeksiyonu bulunun hastaların mortalite oranlaı yüksek tespit edildi (p<0.001).Tanı anındaki serum albumin ve C-reaktif protein değerleri ile mortalite arasında istatistiksel anlamlı ilişki tespit edildi ( p değerleri <0.001 ). Sonuç:Bizim yaptığımız retrospektif çalışmada lojistik regresyon analizinin sonucuna göre ileri yaş, enfeksiyon varlığı, diyaliz ihtiyacı, albumin düşüklüğü, C-reaktif protein yüksekliği oliguri varlığı-süresi ve hipotansiyon kötü prognoz belirteçleri olarak bulunmuştur. Bu faktörlerden müdahale edilebilir ve düzeltilebilir olanlarla (enfeksiyon, hemodinamik parametreler, nutrisyon) daha etkin mücadele mortalite oranlarının düşmesine önemli katkılar sağlayacaktır.