Akut iskemik inmede intravenöz trombolitik tedavi sonrası erken iyileşme ile ilişkili faktörler

Amaç: Bu çalışmada, intravenöz rekombinant doku plazminojen aktivatörü (IV rt-PA) ile tedavi edilen akut iskemik inme hastalarında erken nörolojik iyileşme (ENI) ile ilişkili faktörlerin belirlenmesi ve inmeden sonra ilk kontroldeki sonuçla arasındaki ilişkinin saptanması amaçlanmaktadır. Yöntem: Bu çalışmaya, Ekim 2018 tarihinden geriye doğru hastane kayıtları incelenerek yeterli veri elde edilebilen, İzmir Dokuz Eylül Üniversitesi Hastanesi'nde IV rt-PA ile tedavi edilen akut iskemik inme tanılı 377 hasta dahil edilmiştir. Günümüzde kullanılan hasta veri tabanının 2010 yılından itibaren kullanıldığı göz önüne alındığında, Ocak 2010 tarihinden itibaren IV rt-PA ile tedavi edilen hastaların verilerine ulaşılmıştır. Hastaların demografik özellikler, tıbbi öykü, yaşamsal bulgular ve laboratuvar bulguları; radyolojik bulgular, kardiyolojik tetkikler ve inme özellikleri detaylı olarak incelenmiştir. ENI, inmeden sonraki 1.saat, 24.saat ve 7.gün National Institutes of Health Stroke Scale (NIHSS) skorunda tedavi öncesi puana göre 4 ve üzeri iyileşme veya skorun 0 olması şeklinde tanımlanmıştır. Sonuçlar, tedaviden sonraki 1-3 ve 3-6 aylarda modified Rankin Scale (mRS) puanı kullanılarak değerlendirilmiş ve 0-1 olan mRS puanları "çok iyi sonuç", 0-2 "iyi sonuç" olarak tanımlanmıştır. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 377 hastada 1.saat ENI % 21.5, 24.saat ENI % 38 ve 7.gün ENI % 52.7 oranında görüldü. 1.saat ENI olan hastalarda bazal NIHSS skoru (p = 0.003) olmayanlara göre daha yüksekti. ENI grubunun başvuru sırasındaki serum BUN (Blood urea nitrogen) düzeyleri düşüktü (p=0.007). Ek olarak, beyin görüntülemede kortikal tutulum varlığı da ENI grubunda daha düşüktü (p=0.023). ENI olmayan grupta diyabet varlığı daha sık bulundu (p=0.038). ENI olmayan grupta trombolitik tedavi süresi >120 dakika idi (p=<0.001). 24.saat ENI olan hastalar, olmayanlara göre daha yüksek bazal NIHSS skorlarına (p=0.003) ve daha kısa hastanede yatış sürelerine (p=0.001) sahipti. ENI grubunda başvuru sırasındaki serum glukozu, BUN düzeyi ve eritrosit düzeyi düşüktü (p=0.005, p=0.020, p=0.041). Ek olarak, beyin görüntülemesinde hiperdens arter işareti, kortikal tutulum, parankimal hematom tip 2'nin varlığı da ENI grubunda daha düşüktü (p=0.026, p=<0.001, p=0.006). ENI olmayan grupta trombolitik tedavi süresi >120 dakika idi (p=0.026). ENI olmayan hastalar manyetik rezonans görüntüleme (MRG)'de daha yüksek son infarkt hacmine sahipti (p=<0,001). 7.gün ENI olan hastalar, olmayanlara göre daha yüksek bazal NIHSS skorlarına (p=0.022), daha kısa hastanede yatış sürelerine (p=<0.001) ve daha düşük hastane enfeksiyonuna (p=<0.001) sahipti. ENI grubunun başvuru sırasındaki serum glukoz seviyeleri düşüktü (p=0,048). Ek olarak, beyin görüntülemesinde kortikal tutulum ve parankimal hematom tip 2 varlığı, plevral efüzyon ENI grubunda daha düşüktü (p=0.001, p=0.017, p=0.026). ENI olmayan grupta trombolitik tedavi süresi >120 dakika idi (p=0.028). ENI olmayan hastalar MRG'de daha yüksek son infarkt hacmine sahipti (p=<0,001). Son olarak, lojistik regresyon analizi serum BUN düzeyi, trombolitik tedavi süresi, kortikal tutulum, bazal NIHSS ile 1.saat ENI arasında anlamlı bir ilişki olduğunu göstermiştir. Lojistik regresyon analizi serum BUN düzeyi, MRG'de son infarkt hacmi, bazal NIHSS ile 24.saat ENI arasında anlamlı bir ilişki olduğunu göstermiştir. Lojistik regresyon analizi, başvuru sırasındaki serum glukoz seviyeleri, MRG'de son infarkt hacmi, bazal NIHSS ile 7.gün ENI arasında anlamlı bir ilişki olduğunu göstermiştir. Sonuç: IV rt-PA uygulanan akut inme hastalarında 24.saat-7.gün ENI ile 1-3 ve 3-6 aylarda iyi-çok iyi sonuç arasında anlamlı bir ilişki vardır. Bu nedenle serum glukoz, BUN ve eritrosit düzeyi, NIHSS skoru, başvuru beyin görüntülemesinde hiperdens arter işaretinin varlığı ve 24.saat görüntülemede kortikal tutulum, hastanede kalış süresi, trombolitik tedavi süresi ve diyabet varlığı gibi ENI ilişkili faktörlerin yönetimi; ve bunlara göre tedavi stratejilerinin belirlenmesi, akut iskemik inmede daha iyi bir sonuç elde etmek için önemli konulardır ve IV rt-PA'ya cevap vermeyecek, ancak köprü tedavisi için aday olabilecek hastaları hızla seçmeye yardımcı olabilir.