Akut travmatik spinal kord yaralanmalarının manyetik rezonans görüntüleme ve klinik bulguları ile nörolojik sonlanımları arasındaki ilişki

Amaç: Spinal kord yaralanması (SKY) travmatik ya da non-travmatik olaylar sonucu gelişen motor, duysal ya da otonomik disfonksiyona neden olan, artmış morbidite ve mortalite ile ilişkili bir tablodur. Çalışmamızın amacı travmatik SKY olgularının acil servis başvuru anındaki manyetik rezonans görüntüleme (MRG), laboratuar ve klinik bulgularının nörolojik sonlanıma etkisini araştırmaktır. Gereç ve Yöntem: Retrospektif, gözlemsel olan bu çalışma Dokuz Eylül Üniversitesi Hastanesi Acil Servis birimine 01.01.2009-01.10.2019 tarihlerinde travma nedeniyle başvuran ve SKY saptanan 59 hastada yapıldı. Hastaların geliş muayene bulguları ASIA skalasına göre değerlendirildi. Laboratuar değerleri, MRG parametreleri, cerrahi ya da travma dozu steroid uygulanıp uygulanmadığı ve tedavi başlangıç süreleri kayıt edilerek kısa dönem (28±7 gün) nörolojik sonlanımlarıyla olan ilişkileri değerlendirildi. Bulgular: SKY görülme insidası 98.7/milyon olarak saptandı. Olguların 51'i (%86,4) erkek, sekizi (%13.6) kadın, yaş ortancası 37 (IQR: 27-52) idi. Travmanın en sık sığ suya dalış (%30.5), yüksekten düşme (%25.4) ve araç içi trafik kazası (%22) nedeniyle gerçekleştiği görüldü. Yaralanma seviyeleri içerisinde en sık duyu seviyenin 11 hasta (%18,6) ile C4, en sık motor seviyenin 14 hasta (%23,7) ile C5 ve en sık nörolojik seviyenin 11 hasta (%18,6) ile C4 olduğu görüldü. Hastaların 24'ünde (%40.7) komplet (ASİA A), 35'inde (%59.3) inkomplet yaralanma [ASIA E (n=10, %16.9), ASIA C (n=9, %15.3), ASIA B (n=8, %13.6) ve ASIA D (n=8, %13.6)] saptandı. En sık görülen MRG bulguları kord ödemi (n:57, %96.6), vertebra fraktürü / dislokasyonu (n:51,%86.4) ve yumuşak doku yaralanması (n:50,%84.7) idi. Komplet ve inkomplet yaralanmalardaki MRG bulguları karşılaştırıldığında; kord ödemi, yumuşak doku yaralanması, disk herniasyonu, epidural kanama ve transeksiyon bulguları açısından fark saptanmadı. Vertebra fraktürleri / dislokasyonu(p=0,016), kord kompresyonu (p=0.003), kanal darlığı (p=0.008), intramedüller kanama (p≤0.001), hemoraji/hemorajik kontüzyon (p≤0.001), anterior ligaman hasarı (p=0.04) ve posterior ligaman hasarı (p=0.01) parametreleri komplet yaralanması olan grupta daha fazla saptandı. MRG görüntülemelerindeki lezyonun üstündeki en yakın sağlam doku (Da), lezyonun merkezi (Di), lezyon altındaki en yakın sağlam doku (Db), spinal kord lezyonunun üstündeki en yakın sağlam doku (da), lezyonun merkezi (di), lezyon altındaki en yakın sağlam doku (db), maksimum kanal kompresyon (MCC), maksimum spinal kord kompresyon (MSCC) ve spinal kord sinyal intensity değişikliği gösteren lezyonun uzunluğu (Da-Db, da-db) ölçümleri karşılaştırıldığında; MCC (p:0.006) ve lezyon uzunluğu (p:0.008) komplet hastalarda daha yüksek saptandı. Diğer ölçümlerde gruplar arasında fark saptanmadı. Hastaların yedinci gün sonlanımlarında; ASIA B olan bir hastanın ASIA C'ye, ASIA C olan iki hastanın ASIA D'ye ve ASIA D olan bir hastanın ASIA E'ye, 28. gün sonlanımında ise ASIA B olan 2 hastanın ASIA C'ye, ASIA C olan 3 hastanın ASIA D'ye ve ASIA D olan 2 hastanın ASIA E'ye ilerlediği görüldü. Çalışmaya alınan hastaların hiçbirinin ASIA sınıfı bir basamaktan fazla ilerlemedi. Komplet hastaların hiçbiri iyileşme göstermedi ancak inkomplet hastaların 11 tanesi (%44) iyileşme gösterdi (p<0.001). İyileşme gösteren ve göstermeyen gruplar arasında yaş, cinsiyet, komorbit hastalıklar, travma mekanizması, eşlik eden yaralanmalar, hemogram bulguları, vital bulgular, cerrahi tedavi, travma dozu steroid (TDS) tedavisi özellikleri açısından anlamlı fark saptanmadı. Sonuç: Travmatik spinal kord yaralanmaları genç erkeklerde daha sık görülmektedir. En sık nedenleri sığ suya dalma, yüksekten düşme ve araç içi trafik kazalarıdır. Başvuru klinik bulguları hastaların nörolojik sonlanımını öngörmede yetersizdir. Komplet yaralanması olanlarda inkomplet yaralanmalara göre MRG görüntülemelerinde vertebra fraktürü/dislokasyonu, kord kompresyonu, kanal darlığı, intrameduller kanama, hemoraji/hemorajik kontuzyon, anterior ligaman hasarı, posterıor ligaman hasarı bulguları daha sık görülmektedir. Lezyon uzunluğu ve maksimum kanal kompresyon oranı komplet yaralanma olanlarda daha yüksektir. Ancak bu bulguların hiçbiri hastaların kısa dönemde nörolojik iyileşme gösterip göstermeyeceğini öngördürmemektedir. Cerrahi tedavi ve travma dozu steroid uygulamasının ve tedavi başlama süresinin de kısa dönemde nörolojik sağkalıma katkısı saptanmamıştır. Ahantar Kelimeler: Travmatik spinal kord yaralanması, ASIA skorlaması, Manyetik Rezonans Görüntüleme bulguları