Akut yaraların iyileştirilmesinde bitkisel lipozom içeren levan bazlı biyoaktif hidrojellerin geliştirilmesi

Son zamanlarda doku mühendisliği yaklaşımları, insidansı artan akut ve kronik yaraların tedavisinde aktif yara bakım ürünlerine yönelmiştir. Aktif yara bakım ürünleri içerisinde yer alan hidrojeller, yüksek su tutma kapasiteleri ile yara bölgesinde istenilen nem dengesini sağlayan 3B polimerik iskelelerdir. Biyouyumlu özellikleri, esnek ve gözenekli yapıları, yüksek hidrofilik özellikleri sayesinde hücre ve dokuların onarımı ve yenilenmesinde, biyoaktif maddelerin hedef bölgeye kontrollü salımında sıklıkla tercih edilmektedir. Yara bakımında ideal yapılar olan hidrojellerin üretiminde polisakkarit yapıdaki doğal polimerler, biyouyumlu ve biyoaktif özellikleri sayesinde sentetik polimerlere tercih edilmektedir. β-(2-6) bağlarına sahip fruktoz monomerlerinden oluşan levan polisakkariti biyouyumlu özelliği, düşük iç viskozitesi ve yüksek yapışkan özellikleri ile gıda, farmasötik, kozmetik ve medikal alanlarda kullanılmaktadır. Üretim ve saflaştırma işlemlerinin yüksek maliyetleri ise ilgili polimerin çalışmalarını ve kullanımını sınırlandırmaktadır. Özellikle halofilik bakteriler aracılığı ile steril olmayan koşullarda da levan polimeri yüksek verimlilikte üretebilmekte ve böylece üretim maliyetleri azaltılabilmektedir. Bu doktora tezi kapsamında ilk defa Halomonas elongata 153B halofilik bakterisinin levan üretimi için optimum koşulları Cevap Yüzey Yöntemi ile belirlenmiş ve optimum koşullarda üretilen polimer ile levan bazlı hidrojel yapılar geliştirilmiştir. Hücre yenilenmesi, doku bütünlüğünün kısa sürede sağlanması ve yara bölgesindeki enfeksiyonların azaltılması amacıyla tıbbi öneme sahip halk arasında yara otu olarak bilinen Plantago major L. ve Plantago lanceolata L. bitkilerinden ekstre elde edilerek yara bölgesine kontrollü salım için ekstre yüklü lipozom yapılar oluşturulmuştur. Bitkisel lipozomların levan bazlı hidrojel yapılara yüklenmesi ile geliştirilen kompozit malzemenin yara iyileştirme etkinliği ise in vitro yara modelinde değerlendirilmiştir. Böylece hem klinik uygulamalarda hem de point-of-care olarak adlandırılan hasta başı kullanıma uygun bitkisel lipozom içeren, doğal, biyouyumlu, biyobozunabilir ve yara iyileşme sürecine katkıda bulunan levan ile fonksiyonel bir (antimikrobiyal, antieflamatuar ve proliferatif) yara bakım ürünü geliştirilmiştir. Geliştirilen biyoaktif hidrojeller akut yaraların iyileştirilmesi için umut verici bir tedavi yaklaşımı niteliğindedir.