'Alâʼ el-Asvânî'nin "'Imȃrat Ya'ḳûbyȃn" adlı romanının edebiyat sosyolojisi bağlamında değerlendirilmesi

Modern Mısır Edebiyatı'nın Toplumcu Gerçekçi yazarlarından 'Alâʼ el-Asvânî'nin 2002 yılında kaleme almış olduğu 'Imȃrat Ya'ḳûbyȃn romanı, yazarın en çok ses getiren eseri olmuştur. Roman, konusu itibariyle 1952 Devrimi sonrası Mısır'ın, ideolojik ve kurumsal olarak yeniden yapılanmasıyla birlikte büyük yozlaşmalara uğrayan toplumsal gerçeklerine vurgu yapar. Özellikle 1990'lı yıllar Mısır toplumunda siyasi atmosferin gölgesi altında gerçekleşen ahlaki ve toplumsal yozlaşmalar 'Imȃrat Ya'ḳûbyȃn romanında cesur ve eleştirel bir dille kaleme alınmıştır. 'Alâʼ el-Asvânî, devrim öncesinde farklı etnik ve dini kökenli zengin iş adamları ve soylu ailelerin ikamet yeri olan Yakupyan Apartmanı'ndan ilk sakinlerinin göç etmesiyle birlikte değişen apartman halkının gündelik yaşamına değinirken, bu apartmanı romanında farklı tabakalardan insanlara ev sahipliği yapan sembolik bir mekân olarak kullanmıştır. Bir apartmana koca bir Mısır halkını sığdırması sebebiyle Yakupyan Apartmanı için 1990 Körfez Savaşı yıllarında Mısır toplumunun bir minyatürü niteliğindedir diyebilmek mümkündür. Bu çalışma ile 90'lı yılların çok yönlü bir şekilde ele alındığı 'Imȃrat Ya'ḳûbyȃn romanı üzerinden toplumsal yapının irdelenmesi ve edebiyat sosyolojisi bağlamında incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmanın birinci bölümünde araştırmanın yöntemi olan edebiyat sosyolojisi kavramı metodik olarak ele alınmıştır. Bu bölümde edebiyat ile toplum arasındaki ilişki açıklanmış, edebiyat sosyolojisinin yöntemine yer verilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde 'Alâʼ el-Asvânî'nin hayatına ve yazarlık kariyerine değinildikten sonra 'Imȃrat Ya'ḳûbyȃn romanı hakkında bilgi verilmiştir. Üçüncü bölümde ise Mısır toplumuna ışık tutan bu roman vesilesiyle 1952 Mısır Devrimi sonrası Mısır toplumunun değişen düzeniyle birlikte ortaya çıkan toplumsal yabancılaşma, yozlaşma ve çarpıklaşma edebiyat sosyolojinin metodolojisine uygun bir şekilde irdelenmiştir. Dönemin tarihsel arka planına ve toplumun sosyal dönüşümlerine, toplumsal çelişkilerine dair çözümlemeler yapılmıştır. Edebiyat ile toplum arasındaki karşılıklı bağ tespit edilmiş, toplumun edebiyatı, edebiyatın da toplumu etkilediği ve şekillendirdiği sonucuna ulaşılmıştır.