Alfred Adler'in aşağılık kompleksi ve üstünlük kompleksi kuramı üzerinden çocuk edebiyatı eserlerindeki karakterlerin incelenmesi

Bu çalışma, Alfred Adler'in Bireysel Psikoloji Kuramı kapsamında aşağılık kompleksi ve üstünlük kompleksinin çocuk edebiyatı eserlerindeki karakterler üzerindeki yansımalarını ve bu eserlerle ilgili öğrencilerin görüşlerini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma iki bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde doküman inceleme yöntemi kullanılarak, seçilen çocuk kitaplarında aşağılık ve üstünlük kompleksine dair temalar Adler'in kuramsal çerçevesi doğrultusunda analiz edilmiştir. İkinci bölümde ise eylem araştırması yöntemiyle, 7. sınıf öğrencilerine kuram hakkında eğitim verilmiş, ilgili eserler okutulmuş ve öğrencilerin karakter değerlendirmeleri yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla toplanmıştır. Doküman incelemede, uzman görüşü ile belirlenen ve sosyal-psikolojik temalar açısından ön plana çıkan 10 çocuk kitabı detaylı olarak incelenmiştir. Eylem araştırması süreci, Muş ili merkezindeki bir ortaokulda rastgele seçilen 20 öğrenci ile yaklaşık 10 hafta süreyle yürütülmüştür. Veri toplama araçları olarak yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Veri analizinde doküman incelemeden elde edilen bilgiler içerik analiziyle tematik olarak sınıflandırılmış, öğrenci görüşleri ise betimsel analiz yöntemiyle yorumlanmıştır. Bu analiz, çocuk edebiyatındaki on farklı hikâye üzerinden Alfred Adler'in Bireysel Psikoloji Kuramı çerçevesinde öğrencilerin aşağılık ve üstünlük duygularını nasıl anladıklarını ve yorumladıklarını ortaya koymaktadır. Hikâyelerdeki karakterlerin yaşadığı sosyal dışlanma, aidiyet eksikliği, özgüven sorunları ve kimlik arayışları, öğrenciler tarafından derinlemesine değerlendirilmiş; bu durumlar Adler'in aşağılık kompleksi, üstünlük kompleksi ve telafi mekanizmaları kavramlarıyla açıklanmıştır. Öğrenciler, karakterlerin duygusal ve sosyal zorluklarına empatiyle yaklaşmış, kendi deneyimleriyle bağdaştırarak psikolojik dayanıklılık ve sağlıklı benlik gelişimi üzerine olumlu tavsiyeler sunmuştur. Araştırma, çocuk edebiyatının psikososyal gelişimdeki önemini, bireysel psikoloji yaklaşımının eğitim ve rehberlikteki uygulama potansiyelini ve öğrencilerin sosyal-duygusal farkındalıklarını artırmadaki rolünü vurgulamaktadır.