Algılanan ebeveyn ilişkisi, bağlanma örüntüleri ve ikili ilişkilerde çatışma çözme tepkileri arasındaki ilişkinin incelenmesi

Bu araştırmanın temel amacı, algılanan ebeveyn ilişkisi, bağlanma örüntüleri ve ikili ilişkilerde çatışma çözme tepkileri arasındaki ilişkilerin tespit edilmesi, algılanan ebeveyn ilişkisi ve bağlanma örüntülerinin, ikili ilişkilerde çatışma çözme tepkilerini yordayıp yordamadığının belirlenmesidir. Araştırmada bir alt amaç olarak bu değişkenler bakımından katılımcıların sosyodemografik özelliklerinin anlamlı olarak farklılaşıp farklılaşmadığının tespit edilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçlarla yürütülen araştırma, ilişkisel tarama metoduna dayalı, nicel, kesitsel niteliktedir. Araştırmanın veri toplama yöntemi ankettir. Yakın İlişkilerde Yaşantılar Envanteri- İlişki Yapısı (YİYE-İY)-Partner/ Bağlanma Örüntüleri Ölçeği, Algılanan Ebeveyn İlişkisi Ölçeği ve İkili İlişkilerde Çatışma Çözme Tepkileri Ölçeği çerçevesinde Likert esasına dayalı olarak veri elde edilmiştir. Araştırmanın evreni Türkiye'de yaşayan, 18 yaş ve üzerinde bulunan, romantik ilişkisi bulunan kadın ve erkeklerden oluşmaktadır. Bu evren içerisinden kolayda örnekleme yöntemine dayalı olarak 380 katılımcının sağlıklı anket formlarına erişilmiştir. Elde edilen veriler IBM SPSS 24 programında çözümlenmiştir. Katılımcıların sosyodemografik özelliklerinin değişkenler açısından istatistiksel olarak anlamlı fark gösterip göstermediğinin tespit edilmesi noktasında bağımsız örneklem t-testi ve Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Araştırmada değişkenleri olan arasındaki ilişkilerin yönünü ve gücünü tayin etmek amacıyla korelasyon analizinden yararlanılmıştır. Algılanan ebeveyn ilişkisi ve bağlanma örüntülerinin ikili ilişkilerde çatışma çözme tepkilerini yordama durumunu ortaya koymak amacıyla ise regresyon analizi kullanılmıştır. Fark analizlerinde elde edilen bulgulara göre ebeveyn ilişki tutumları, bağlanma örüntüleri ve ikili ilişkilerdeki çatışma çözme stratejilerinin bazı sosyodemografik değişkenlere göre anlamlı farklılıklar gösterdiğini ortaya koymuştur. Cinsiyet, sosyoekonomik düzey, ebeveyn birlikteliği, bakım veren kişi ve psikiyatrik tanı gibi sosyodemografik faktörlerin özellikle ebeveyn algısı ve çatışma tepkileri değişkenleri bakımından istatistiksel olarak anlamlı farklılık gösterdikleri belirlenmiştir. Algılanan ebeveyn ilişkisi ve ikili ilişkilerde çatışma çözme tepkileri arasındaki ilişkilere yönelik olarak elde edilen bulgular, ilgisiz ebeveyn tutumlarının çıkış ve yokmuş gibi davranma gibi uyumsuz tepkilerle pozitif; konuşma ve bağlılık gibi yapıcı tepkilerle negatif ilişkili olduğunu göstermiştir. Demokratik tutumlar, özellikle konuşma ve bağlılık tepkileriyle pozitif; çıkış tepkisiyle negatif ilişkilidir. Koruyucu tutumlar da konuşma ve bağlılıkla pozitif, çıkış tepkisiyle negatif ilişkiler sergilemektedir. Otoriter ve bağımlı tutumların ise çatışma tepkileriyle anlamlı ilişkileri sınırlıdır. Regresyon analizleri, ebeveyn tutumlarının çatışma tepkilerini düşük düzeyde ancak anlamlı biçimde yordadığını ortaya koymuştur. Bağlanma stilleri açısından, kaçınma ve kaygılı bağlanma, yıkıcı çatışma tepkileri olan çıkış ve yokmuş gibi davranma tepkileriyle pozitif; yapıcı olan konuşma tepkisiyle ise negatif ilişkili bulunmuştur ve anlamlı şekilde yordanmıştır. Kaygılı ve kaçıngan bağlanma örüntülerinin, çatışmalarda sağlıksız çözüm stratejilerinin kullanımını artırmakta, yapıcı iletişimi ise azaltmakta olduğu anlaşılmıştır.