Algılanan toksik liderliğin fırsatçı sessizlik üzerine etkisinde örgütsel politikanın ve ahlaki çözülmenin aracılık rolü

Günümüz modern dünyasında örgütlerin başarılarında sahip olunan nitelikli insan kaynağı önemli bir rol oynamaktadır. Bu kaynağın örgüt lehine doğru ve verimli biçimde kullanılması gerekmektedir. Nitelikli insan kaynağının doğru ve verimli şekilde kullanılmasında, yöneticilerin sahip oldukları liderlik tarzları önem arz etmektedir. Nitekim yöneticilerin liderlik tarzları çalışanların gayretlerini, motivasyonlarını, performanslarını ve yaratıcılıklarını olumlu veya olumsuz olarak etkileyebilmektedir. Yöneticilerin; baskıcı, kırıcı, itici, değer bilmez, çıkarcı veya bencil davranışlar sergilemeleri çalışanların örgütsel politika algılarını, ahlaki çözülme ve fırsatçı sessizlik eğilimlerini arttırabilmektedir. Bu durum çalışanların sahip oldukları bilgileri kendi çıkarları doğrultusunda kullanmalarına, kişisel menfaatleri doğrultusunda hareket etmelerine, örgüt tarafından kabul görmeyen sonuçları elde etmeye çalışmalarına veya kabul gören sonuçları onaylanmayan yollarla elde etmeye çalışmalarına neden olabilmektedir. Çalışanlar, genellikle yapmış oldukları bu davranışların doğru olmadığını bilmelerine rağmen, yöneticilerin olumsuz davranışlarını gerekçe göstererek, davranışlarını devam ettirebilmekte ve suçluluk duygusu gibi mekanizmaları etkisiz kılabilmektedirler. Buradan hareketle bu çalışmanın amacı algılanan toksik liderliğin fırsatçı sessizlik üzerine etkisinde örgütsel politikanın ve ahlaki çözülmenin aracılık rolünü tespit etmektir. Bu amaçla kamuya bağlı bir termik santralin 500 teknik personeli araştırmanın ana kütlesi olarak belirlenmiştir. Tesadüfi örneklem yöntemi ile belirlenen 227 teknik personelin oluşturduğu örneklemden anket tekniği ile veriler toplanmıştır. Toplanan veriler AMOS ve SPSS paket programları yardımlıyla analiz edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre bağımsız değişken olan toksik liderliğin boyutları (değer bilmezlik, çıkarcılık, bencillik, olumsuz ruhsal durum); örgütsel politikayı, ahlaki çözülmeyi ve fırsatçı sessizliği pozitif yönde anlamlı bir şekilde etkilemektedir. Toksik liderlik boyutlarından sadece değer bilmezlik boyutunun fırsatçı sessizlik üzerinde anlamlı bir etkisi olmadığı görülmüştür. Yine analiz sonuçlarına göre örgütsel politika ve ahlaki çözülme, fırsatçı sessizliği pozitif yönde anlamlı bir şekilde etkilemektedir. Diğer bir analiz sonucuna göre ise örgütsel politika ve ahlaki çözülme, toksik liderlik ile fırsatçı sessizlik arasındaki ilişkiye aracılık etmektedirler.