Ali Emirî'nin Osmanlı Tarih ve Edebiyat Mecmuası üzerine bir inceleme

Bu çalışmada, Ali Emirî'nin önce Osmanlı Tarih ve Edebiyat Mecmuası daha sonra da Tarih ve Edebiyat Mecmuası adıyla yayınladığı dergisi çeşitli yönlerden incelenmiştir.Ali Emirî, hayat hikâyesini Tezkire-i Şuarâ-yı Âmid adlı eserinde uzunca anlatmıştır. Emirî hakkında bilgi veren çeşitli makale ve kitaplar yayınlanmıştır. Bu çalışmalar genellikle Tezkire-i Şuarâ-yı Âmid'deki bilgilere dayanmaktadır.Bu çalışmada, söz konusu kaynakların Ali Emirî hakkında verdiği bilgiler derlenmiş; bunlar Emirî'nin Osmanlı Tarih ve Edebiyat Mecmuası'nda verdiği bilgilerle desteklenerek yeniden yazılmıştır. Ayrıca, dergiden hareketle, Emirî'nin eserleri ve edebiyatımızdaki yerine dair bilgiler verilmiştir.Ali Emirî, bu dergiyi iki seri hâlinde neşretmiştir. Birinci seriyi 1334-1336 (31 Mart 1918-30 Eylül 1920) yılları arasında, Osmanlı Tarih ve Edebiyat Mecmuası; ikinci seriyi ise 1338 (31 Ağustos 1922-5 Ocak 1923)'de, Tarih ve Edebiyat Mecmuası adıyla çıkarmıştır. Birinci seriyi 956 sayfa olarak 31 sayı, ikinci seriyi ise 100 sayfa olarak 5 sayı yayınlamıştır. Emirî, derginin ilk serisini 16 sayfa olarak yayınlamaya başlamış ve her yıl bir forma ekleyerek ikinci yıl 32 ve üçüncü yıl 48 sayfa hâlinde neşretmiştir.Dergide, 359 adedi şiir, 271 adedi nesir olmak üzere toplam 630 başlık tespit edilmiştir. İncelemede, dergideki yazılar, tarih ve edebiyat olmak üzere iki ana bölüme ayrılmıştır. Dergide çok fazla bir yer tutmayan tarih yazıları, yakın ve uzak tarih olarak tasnif edilmiştir.Derginin en kapsamlı bölümünü edebiyat yazıları oluşturmaktadır. Bu bölüm kendi içinde nazım ve nesir olarak ikiye ayrılmıştır. Dergideki başlıkların yarıdan fazlasını oluşturan şiir, ayrı bir bölümde değerlendirilmiştir. Burada şiirler nazım şekli, nazım türü ve şair kadrosu bakımından incelenmiştir. Dergide 5'i anonim olmak üzere, toplam 123 şairin 354 şiiri yayınlanmıştır. Gazel, 277 örnekle nazım şekilleri içerisinde ilk sırada yer almıştır. Dergide 94 örnekle en fazla Ali Emirî'nin şiirleri yayınlanmıştır.Nesir yazılarının önemli bir bölümü tenkitlerden oluşmuştur. Bu tenkitler, çeşitli konuların eleştirildiği genel tenkitler ve Fuad Köprülü'ye yöneltilenler olmak üzere, iki ayrı bölümde değerlendirilmiştir. Genel tenkitlerin bir kısmı Evkaf ve Maârif Nezâreti gibi kurumlara yöneliktir.