Ali Şîr Nevâyî'nin Fevâyidü'l-Kiber adlı divanının tahlili

Ali Şîr Nevâyî, XV. Yüzyıl Çağatay edebiyatının değil, Türk edebiyatının da en önemli isimlerinden biridir. Ali Şîr Nevâyî, şair ve devlet adamı kimliğiyle Türk dili ve kültürüne büyük katkılarda bulunmuştur. Nevâyî, kültürel unsurlara eserlerinde sık yer vermesi bakımından dikkate değer bir sanatkârdır. İçindeki yaşadığı toplumun kültürü ve çeşitli ilimlerdeki bilgisini eserlerinde yansıtmıştır. Klasik Türk edebiyatı araştırmalarında divan tahlilleri, şairin hayatı ve evreni algılama biçimiyle toplumun sosyal ve kütürel hayatının tespiti anlamında önemli eserlerdir. Ali Şîr Nevâyî'nin Fevâyidü'l-Kiber adlı divanının tahlilinin yapıldığı bu çalışma, dört bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında Ali Şîr Nevâyî'nin hayatı ve eserleri hakkında bilgi verilmiştir. Çalışmanın ilk bölümünde divanda geçen din ve tasavvuf ile ilgili hayal ve tasavvurlar iki ana başlıkta değerlendirilmiştir. Cemiyet hayatına dair tüm unsurların çeşitli başlıklar altında ele alındığı ikinci bölümde, sosyal ve kültürel hayatın divandaki yansımaları açıklanmıştır. İnsan ve insana dair hususların incelendiği üçüncü bölümde genel anlamda sevgili, âşık ve rakip ile ilgili hayal ve tasavvurlar analiz edilmiştir. Son bölüm ise tabiat bahsi; kozmik âlem, zaman, dört unsur, hayvanlar, bitkiler şekilde başlıklara ayrılarak incelenmiştir. Tahlil çalışmasında yapılan açıklamalar örnek beyitlerle desteklenmiştir. "Ali Şîr Nevâyî'nin Fevâyidü'l-Kiber Adlı Divanının Tahlili" adlı bu çalışmanın Çağatay sahası ve klasik Türk edebiyatı alanında yapılacak çalışmalara katkı sağlaması beklenmektedir. Anahtar kelimeler: Divan Tahlili, klasik Türk edebiyatı, Çağatay edebiyatı, Ali Şîr Nevâyî, kültür.