Alkol bağımlılığında aile işlevlerinin ve aile stresörleriyle başa çıkma yöntemlerinin incelenmesi: Bir karma model araştırması

Alkol bağımlılarının ve onların eşlerinin yaşadıkları hastalık sürecini betimlemek; aile işlevleri ve aile stresörleriyle başa çıkma yöntemlerinin sosyodemografik özelliklere ve eşiyle birlikte kendine yardım grubuna katılıp katılmaya göre farklılaşıp farklılaşmadığını görmek; Aile Stresörleriyle Başa Çıkma Yöntemleri Ölçeği'nin alt boyutlarının Aile Değerlendirme Ölçeği'nin alt boyutlarını yordayıp yordamadığını incelemek ve bu konularda alkol bağımlıları ile onların eşlerinin görüşlerini kavramak amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda karma araştırma modeli kullanılmıştır. Araştırma bu hedef bağlamında belirlenen altı çalışma grubundan oluşmaktadır. Araştırmanın nicel boyutunda 50'si çift toplam 109 kişiye nitel boyutundan ise 15'i çift olmak üzere toplam 33 kişiye ulaşılmıştır. Veriler toplanırken Aile Değerlendirme (1) ve Aile Stresörleri ile Başa Çıkma Yöntemleri (2) ölçekleri uygulanarak alkol bağımlıları ve eşlerinden nicel araştırma verileri elde edilmiştir. Araştırmanın nitel verileri iki farklı veri toplama süreciyle gerçekleştirilmiştir. Araştırmacı tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formu ile görüşmeler üç farklı bağımlılık tedavisi veren kurum ve Adsız Alkolikler kendine yardım grubunun iki farklı şubesinden elde edilmiştir. Katılımcı gözlem verileri ise yaklaşık on sekiz ay süresince bir bağımlılık tedavisi veren kurum ve Adsız Alkolikler kendine yardım grubundan elde edilmiştir. Nicel verilerin analizinde Mann–Whitney U, Kruskal Wallis ve Çoklu Regresyon analizleri; nitel verilerin analizinde içerik çözümlemesi yöntemi kullanılmıştır. Elde edilen nicel ve nitel bulgular doğrultusunda; aile işlevleri ve aile stresörleriyle başa çıkma yöntemlerinin sosyodemografik özelliklere ve aileyle birlikte kendine yardım grubuna katılıp katılmaya göre farklılık gösterdiği tespit edilmiştir. Aile Stresörleriyle Başa Çıkma Yöntemleri Ölçeği'nin alt boyutlarının Aile Değerlendirme Ölçeği'nin alt boyutlarından altı tanesini yordadığı belirlenmiştir. Ayrıca, kök aileye ilişkin, bireysel, çekirdek aileye ilişkin, çevresel ve toplumsal unsurların aile işlevleri ve aile stresörleriyle başa çıkma yöntemleri üzerinde etkili olduğu görülmüştür. Katılımcıların anlatıları doğrultusunda hastalık sürecinde biyopsikososyal ve tinsel destek gerektiği söylenebilir. Bu noktada alkol bağımlıları ve onların eşlerinin aile işlevleri ve aile stresörleriyle başa çıkma yöntemleri değerlendirilmiş ve ortaya çıkan sonuçlar aile odaklı sosyal hizmet bağlamında sonuç-öneri şeklinde sunulmuştur.