Allerjik proktokolitli çocuklarda tükürük, gaita ve serum periostin, kalprotektin ve laktoferrin düzeylerinin atopi ve tolerans gelişimi ile ilişkisi

GİRİŞ: Allerjik proktokolit (AP) tam adı ile besin protein ilişkili allerjik proktokolit, IgE aracılı olmayan (T hücre aracılı) besin allerjisi tipidir. Allerjik proktokolit sıklığı, tanısı, tedavisi ve yaklaşım basamakları ile ilgili bir fikir birliği bulunmamaktadır. AMAÇ: Allerjik proktokolit tanısında kullanılabilecek özgül bir belirteç bulunmamaktadır. Allerjik proktokolit olgularının tanısında ve izlemlerinde kullanılabilecek pratik, ucuz ve kolay uygulanabilir belirteçlerin bulunması amaçlanmıştır. GEREÇ VE YÖNTEM: Bu çalışmada, 60 olgu (yaş grubu 1-7 ay olan) değerlendirildi. Allerjik proktokolit tanısı alan 30 çocukta hastalığın aktif olduğu dönemde ve tolerans gelişene kadar uygulanan eliminasyon diyetinden sonra tükürük, serum ve gaitada bakılan periostin, kalprotektin ve laktoferrin değerleri ile sağlıklı 30 çocuğun değerleri karşılaştırıldı. Ek olarak, hastaların atopi düzeyleri ile tolerans gelişme sürelerinin biyobelirteçlerle arasındaki ilişki araştırıldı. Ayrıca hasta ve sağlıklı grubun tam kan sayımı, C reaktif protein düzeyi, gaitada gizli kan, serum total IgE, Fx 5 düzeyi, PT, aPTT, INR ve deri testi sonuçları değerlendirildi. BULGULAR: Hasta ve sağlıklı grubundaki olguların bakılan biyobelirteç değerlerinde kız ve erkek olgularda anlamlı fark saptanmadı. Hastaların semptom başlama yaşının ortalama 2,8 ay (0,7-6) olduğu, semptom sürelerinin ise ortalama 1,1 ay (0,1-5) olduğu saptandı. Olguların beslenme durumlarının semptom başlama yaşı ve tolerans gelişimi üzerine etkisi olmadığı görüldü (p=0.722 p=0,913 ) Hastaların üçte birinde atopik dermatit eşlik ettiği görüldü. Ailede atopi öyküsü, hasta grubundaki 30 olgunun 10'unda (%33,3) görülürken, sağlıklı grubundaki 30 olgunun 3'ünde (%10) tespit edildi (p=0,03). Kolik, hasta grubundaki 30 olgunun 18'inde (%60) görülürken, sağlıklı gruptan 9 olguda saptandı (p=0,01). Allerjik proktokolitli hastalarda eozinofili saptandı ( p=0,010). Hasta olgulardan 1. kontrolde bakılan Fx5 panel pozitifliğinin AP semptom süreleri ile ilişkisi olmadığı saptandı (p=0,893). Çoklu besin allerjisi saptanan hastaların, AP semptom süresi ve ailede atopi öyküsü varlığıyla ilişkili olmadığı saptandı (p=0,103 p=0,213). Hastalarımıza uyguladığımız toplam diyet süresi ortalama 2,2 (1-5) ay olarak tespit edildi. İzlemde tüm hastalarımızın tolerans geliştirdiği görüldü. Hasta grubundaki olguların 1.kontrol ve 2.kontrol belirteç değerleri arasında ilişki saptanmadı (p>0,05). Hasta grubundaki olguların 1.kontrol değerleri ile sağlıklı kontrol grubundaki olguların tükürük kalprotektin değerlerini hasta grubunda anlamlı yüksek saptadık (p=0,003). Hastaların tolerans geliştikten sonra bakılan serum ve gaita periostin değerlerinin sağlıklı gruba göre daha yüksek olduğu saptandı. Serum periostin 0,967 ng/mL düzeyinin AP varlığını öngörmede duyarlılığı %50 ve özgüllüğü %50 saptandı. Hasta grubundaki eozinofilisi olan olgularda ilk kontrolde bakılan tükürük laktoferrin düzeyleri yüksek saptandı (p=0,003). SONUÇLAR: İzlemde tüm hastaların tolerans geliştirdiği görüldü. Hasta grubundaki olguların tükürük kalprotektin değerleri sağlıklı popülasyona göre yüksektir. Hastaların tolerans geliştikten sonra bile serum ve tükürük periostin değerlerinin sağlıklı gruba göre daha yüksek olması kronik enflamasyonun devam ettiğini göstedi. Serum periostin 0,967 ng/mL düzeyinin üzerinde AP varlığını öngörmede faydalı olabileceği görüldü. Anahtar Kelime: Allerjik proktokolit, Periostin, Kalprotektin, Laktoferrin, Atopi, Tolerans