Alışveriş merkezi (AVM) formunun çeviri ve ithal süreci: Türkiye örneği

Örgüt kuramı alanında yürütülen çalışmaların bir kısmı yönetim fikirlerinin farklı mekânlardaki yolculuklarını ve uygulanma biçimlerini ele almaktadır. Kurumsal kuram bu süreci "yayılım" kavramıyla ifade ederek uygulamalardaki benzerliklere vurgu yapmaktadır. Kaynağını kurumsal kuramdan alan İskandinav kurumsalcılığı ise bu süreci "çeviri" kavramıyla açıklamakta ve yönetim fikirlerinin farklı uygulamalarına dikkat çekmektedir. Bu çalışmanın amacı bir yönetim fikri olan AVM'lerin ülkemize transferi ve yayılımı sırasında ne gibi değişimlere maruz kaldığını ve bu süreçte hangi faktörlerin etkili olduğunu çözümlemektir. Ayrıca, yönetim fikri olarak bir örgüt formunun incelen-mesi de nispeten yeni bir yaklaşımdır. Çalışma, kapsamlı bir literatür taraması ve nitel bir araştırmaya dayanmaktadır. Araştırma deseni vaka çözümlemesi ve temel veri toplama aracı yarı yapılandırılmış mülakatlardır. Araştırma kısmı için Türkiye'de faaliyet gösteren 21 AVM genel müdürü ve sektörün önde gelen 2 üst düzey yöneticisi olmak üzere 23 kişi ile görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Bulgulara göre, Türkiye'de tarihî süreç içerisinde dört nesil AVM oluşmuştur. Ayrıca, AVM'lerin Türkiye'de kurulduğu ilk yıllarda (1990'ların başı) ve 2000'li yılların ilk yarısından itibaren 2015 yılına kadar yayılımın, diğer zaman aralıklarında ise çevirinin etkili olduğu görülmüştür. Fikrin esnekliği, çevre, yönetim, bilgi düzeyi ve mevcut rakipler arasındaki rekabet yoğunluğu gibi faktörlerin yayılım ya da çevirinin öne çıkmasında etkili olduğu sonucuna varılmıştır. Bununla birlikte, her çeviride bir yayılımın ve her yayılımda bir çevirinin olduğu saptanmıştır. Katılımcıların büyük bir bölümü AVM'lerin standart özelliklere sahip olduğunu ve AVM'lerin, ülkelerin toplumsal kurumları ve kültürleri üzerinde doğrudan etkili olduğunu belirtmişlerdir. Son olarak; çalışma, çeviri kavramının kapsamını genişleterek bireyler arası çevirinin yanında bireysel çeviri ve toplumsal çeviri kavramlarını öne sürmüştür.