Alt Ekstremite Amputelerinde Fiziksel Aktivite ve İlişkili Faktörlerin İncelenmesi

ÖZ: Bu çalışmanın amacı alt ekstremite amputelerinde fiziksel aktivite ve ilişkili faktörleri araştırmaktı. Çalışma Doğu Akdeniz Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Protez Ortez ve Biyomekanik Merkezi’ne, Kıbrıs Türk Ortopedik Özürlüler Derneği’ne, Ankara Bilim, Samsun Güven ve Samsun Hacettepeliler Ortopedi Ortez Protez Uygulama Merkezleri’nde yürütüldü. Unilateral alt ekstremite amputasyonu bulunan, 30 metrelik (m) mesafeyi bağımsız yürüyebilen, en az 6 aydır alt ekstremite protezi kullanan 18-80 yaş aralığındaki 108 birey dahil edildi. Bireylerin fiziksel aktivite seviyesini belirlemek için 2 hafta içi 1 haftasonu günü içerecek periyotta üç eksenli akselerometre cihazı ile ölçüm alındı. Yaş, vücut kütle indeksi (VKİ), amputasyon nedeni ve seviyesi verileri sosyo-demografik bilgi formuna kaydedildi. Ambulasyon kapasitesini belirlemek için 2 dakika yürüme testi (2DKYT), ağrı profilini, psikososyal uyumu ve protez memnuniyetini belirlemek için de Trinity Amputasyon ve Protez Deneyim Ölçeği (TAPDÖ) kullanıldı. Çalışmamızın sonucunda alt ekstremite amputeleri orta seviyeli fiziksel aktivite grubunda yer aldı. Fiziksel aktivite seviyesini etkileyen faktörleri belirlemek amacıyla yapılan regresyon analizi sonucunda, fiziksel aktivite seviyesi ile ambulasyon kapasitesi arasında anlamlı ilişki olduğu (p<0,05); yaş, VKİ, amputasyon nedeni ve seviyesi, ağrı, psikososyal uyum ve protez memnuniyeti arasında ilişki olmadığı bulundu (p>0,05). Alt ekstremite amputelerinde ambulasyon kapasitesinin belirlenmesi için kullanılan 2 dakika yürüme testinin sonucundaki değişimlerin fiziksel aktivite seviyesini etkileyebileceği gösterildi. Ambulasyon kapasitesi de değiştirilebilir ve geliştirilebilir bir faktör olduğundan, alt ekstremite amputelerinde fiziksel aktivite seviyesinin arttırılması amacıyla ambulasyon kapasitesinde artışın hedeflenebileceği görüldü.