Altay Türklerinde geleneksel ekolojik bilgi ve tasarımları

Altay Türklerinde "Geleneksel Ekolojik Bilgi"nin (GEB) doğa tasarımları, kült pratikleri, mitolojik anlatılar ve gündelik yaşam kodları üzerinden nasıl üretildiğini, aktarıldığını ve kültürel düzen içinde nasıl meşrulaştırıldığını inceleyen bu tez, GEB'in Altay düşünce dünyasındaki kavramsal temellerini, anlatısal temsil biçimlerini ve pratik karşılıklarını bütüncül bir yaklaşımla ele almaktadır. Çalışma; "Giriş", üç ana bölüm ve "Sonuç" ile birlikte kaynak kişi dizini ve Altayca terimler sözlüğü gibi tamamlayıcı kısımlardan oluşmaktadır. Giriş bölümünde amaç, kapsam, sınırlılıklar ve yöntem açıklanmış; alan değerlendirmesiyle araştırmanın metodolojik zemini kurulmuştur. Birinci bölümde ekoloji kavramı ile ekoeleştiri, yeni maddecilik, ekoanarşizm, ekofeminizm, etno-ekoloji, derin ekoloji ve ekolojik folklor gibi çağdaş yaklaşımlar üzerinden GEB'in kuramsal konumu tartışılmış; Altay Cumhuriyeti'nin tarihî, coğrafî ve ekolojik bağlamı sunulmuştur. Bu bölümde ayrıca tezin özgün katkılarından biri olarak "Eko-Yapı İşlevsel Anlatı Kuramı" (EYİAK) geliştirilmiş ve GEB'in metin, yapı ve işlev boyutlarını birlikte açıklayan ilkeleri ortaya konulmuştur. İkinci bölümde yaratılış tasarımları ile su, toprak, dağ, ağaç, tarım-botanik, hayvan-avcılık-zooloji, halk mimarisi, mutfak, hekimlik, gökyüzü ve yeraltı başlıklarında GEB birikimi metin ve pratik düzlemlerinde incelenmiştir. Üçüncü bölümde GEB'i koruyan toplumsal dinamikler ve ekolojik müze temelli koruma-aktarım yaklaşımları değerlendirilmiştir. Sonuç bölümünde saha ve literatür verileri ışığında Altay ekolojik tasarımlarının süreklilik mekanizmaları ve kültürel işlevleri bütüncül biçimde ortaya konulmaktadır.