Altıncı sınıf öğrencilerinin bilişsel çatışma temelli etkinlikler aracılığıyla kavramsal anlayışlarının değişiminin izlenmesi

Bilişsel çatışma öğrenme ve öğretim faaliyetlerinde kavram değişimi oluşturmada önemli rol oynamaktadır. Bu çalışmada altıncı sınıf öğrencilerinin "kesir, ondalık gösterim ve yüzde" kavramlarına ilişkin bilişsel çatışma etkinlikleri aracılığı ile kavramsal anlayışlarının değişimini incelemek amaçlanmıştır. Çalışmada nitel araştırma yöntemi olan öğretim deneyi kullanılmıştır. Katılımcı grubunu 14 altıncı sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Çalışma üç aşamadan oluşmaktadır. İlk aşama olan Somut hazırlık aşaması ile öğrencilerin "kesir, ondalık gösterim ve yüzde" kavramları ile ilgili kavram yanılgıları tespit edilmiştir. İkinci aşama olan Bilişsel çatışma-Üstbiliş aşaması ile öğrencilere bilişsel çatışma yaşatmak ve kavramı ileri aşamalara taşımak amacıyla yanılgılara yönelik bilişsel çatışma temelli senaryolar tasarlanmış ve birebir uygulanmıştır. Son aşama olan Köprüleme aşamasında ise günlük yaşam bağlamlı problemler aracılığı ile öğrencilerin kavramı verimli kullanıp kullanamadıkları incelenmiştir. Ulaşılan veriler içerik analizi ve betimsel analiz ile analiz edilmiştir. Sonuçlara göre öğrencilerin kesir, ondalık gösterim ve yüzde kavramlarını tamsayı gibi değerlendirdikleri tespit edilmiştir. Yanılgılara yönelik uygulanan bilişsel çatışma temelli etkinliklerinin kavram değişimine olumlu etkisinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Öğrencilerin akademik başarı düzeyi arttıkça kavram değişimi sürecinde daha üst seviyelere çıkılabildiği görülmüştür. Öğrencilerin kavramla ilgili ön bilgilerinin eksiksiz olmasının bilişsel çatışma yaşayabilmeleri için önemli olduğu belirlenmiştir. Somut materyallerin ve günlük yaşam senaryolarının öğrencilerin bilişsel çatışma yaşamaları ve kavramı ileri aşamalara taşımalarında olumlu etkisinin olduğu görülmüştür. Sonuçlar ışığında; matematik öğretmenlerine kesir, ondalık gösterim ve yüzde kavramlarına ilişkin kavram değişimi oluşturmak için bilişsel çatışmaya dayalı etkinlikleri derslerinde kullanmaları önerilebilir. Anahtar Kelimeler: kavram, kavram yanılgısı, bilişsel çatışma, kavram değişimi, kesir, ondalık gösterim, yüzde