Amasra bölgesinde kullanılan orta ağırlıktaki galeri açma makinalarının performans ve uç tüketimlerinin değerlendirilmesi

Madencilik ve tünel kazılarında daha hızlı ve ekonomik yollarla hedefe ulaşmak için çeşitli teknolojiler geliştirilmiştir. Kollu galeri açma makineleri kullanım yerine ve amacına uygun seçildiği takdirde hızlı bir kazının yanı sıra emniyetli, esnek, taşınabilir ve ekonomik kazı imkanı sağlamaktadır. Farklı dayanım değerine sahip formasyonlarda ve kazı kesitlerinde kullanılabilir olmaları maden ve tünelcilik projelerine zaman ve maliyet yönünden olumlu etki etmektedir. Türkiye'nin en büyük taşkömürü havzası olan Amasra Bölgesinde hazırlık galerileri sürmek amacıyla 1 adet DH R60T ve 2 adet DH R75T model travers tip kollu galeri açma makinası 2015 yılında Hattat Enerji ve Maden Tic. A.Ş. tarafından satın alınmış ve kazıya başlanmıştır. Üç galeri açma makinası 2017 yılı sonuna kadarki 41 aylık kazı sonucunda toplamda 3182 m ilerlemiş ve ortalama 78 m/ay ilerleme kaydetmiştir. İlerleme miktarları ise 19,7 m/ay ile 146 m/ay arasında değişmiştir. Bu tez çalışmasında, Amasra bölgesinde ki galeri açma makinalarının performans değerlendirmesi, keski tüketimleri, net kazı hacimleri, spesifik enerji değerleri, makinadan faydalanma oranları gibi parametreler kazı sırasında kayıt altına alınarak değerlendirilmiştir. Bununla birlikte, kayaçların eşdeğer kuvars içeriği ile farklı kesici uçların metalurjik özelliklerinin keski tüketimine etkileri, CAI değerleri, ortalama tane boyutu, arazideki Schmidt sertlik çekici değerleri ve bu değerlerin makine performansına ve spesifik enerjiye olan etkisi incelenmiştir. Bu bağlamda galeri açma makinalarının net kazı hacmi 10 m3/h – 112 m3/h arasında, spesifik enerji değeri ise 1,12 kWh/m3–7,19 kWh/m3 arasında değişkenlik göstermiştir. Tüm galeri açma makinelerinde tüketilen ortalama birim keski tüketimi 0,1 adet/m3 olarak hesaplanmıştır. Makinadan faydalanma oranlarının ise % 2,49 - %21,3 arasında değiştiği görülmüştür. Keskilerin kobalt yüzdesinin % 4,11 - % 11,31 arasında ve wolfram yüzdesinin ise % 77,24 - % 89,76 arasında değiştiği belirlenmiştir. Kayaç türlerine göre keski tüketimi değerlerinin 0,002 – 0,737 adet/m3 arasında, kuvars içeriğinin ise % 44 - % 68 arasında değiştiği görülmüştür. Elde edilen bu sonuçlara göre de kuvars içeriği ve kobalt içeriğinin keski tüketimlerinde önemli derecede etkili olduğu ispatlanmıştır. Arazide ölçülen Schmidt çekici sonuçlarından spesifik enerji ve net kazı hacmi ile ilişkili olduğu tespit edilmiştir. Elde edilen tüm bulgular ileride Zonguldak Taşkömürü Havzasında bir başka ocakta galeri açma makinesi kullanılması halinde çalışacak mühendislere yol gösterecek ve ışık tutacaktır.