Ameliyathane çalışanlarının nomofobi düzeylerinin ekip çalışması, farkındalık ve dikkat dağınıklığına etkisi

Bu araştırmanın amacı Ameliyathanede Cep Telefonu Kullanımına Bağlı Dikkat Dağınıklığı Ölçeği'nin Türkçe'ye uyarlanması ve ameliyathane çalışanlarının nomofobi düzeylerinin ekip çalışması, farkındalık ve dikkat dağınıklığına etkisinin incelenmesidir. Araştırma metodolojik ve kesitsel tipte olmak üzere iki aşamadan oluşmaktadır. Metodolojik araştırmada, gerekli izinleri alınan Cep Telefonu Kullanımına Bağlı Dikkat Dağınıklığı Ölçeği'nin çeviri-geri çeviri yöntemi kullanılarak dil geçerliği sağlandı. Uzman görüşü alınarak Davis tekniği ile kapsam geçerliği uygulandı. Uzman görüşü sonrası pilot uygulama yapılarak ölçeğe son şekli verildi. Veriler 18 Aralık 2023- 31 Mart 2024 tarihleri arasında çevrimiçi ortamda toplandı. Çalışma 18 yaşından büyük, çalışmaya gönüllü, 1 yıldan daha uzun süredir çalışan 85 ameliyathane çalışanı ile yürütüldü. Verilerin toplanmasında Sosyodemografik ve Mesleki Özellikler formu ile Cep Telefonu Kullanımına Bağlı Dikkat Dağınıklığı Ölçeği kullanıldı. Güvenirlik analizi için Cronbach alfa katsayısı ve madde-toplam puan korelasyonu hesaplandı. Yapı geçerliği için doğrulayıcı faktör analizi uygulandı. Etik kurul ve çalışanlardan yazılı izin alındı. Cep Telefonu Kullanımına Bağlı Dikkat Dağınıklığı Ölçeği'nin dil açısından uygun olduğu belirlendi. Ölçeğin kapsam geçerlik indeksi 0,938 olarak bulundu. Ölçeğin Cronbah alfa değeri 0,825, madde-toplam puan korelasyonu ise 0,218-0,745 arasındaydı. Doğrulayıcı faktör analizine göre χ2/SD oranı 2,526, GFI 0.902, CFI 0.932, SRMR 0.080; RMSEA 0.078 bulunmasıyla, uyum indekslerinin "mükemmel" ve "iyi değere" sahip oldukları belirlendi. İki olası soru ölçekte yer aldı. Ameliyathanede Cep Telefonu Kullanımına Bağlı Dikkat Dağınıklığı Ölçeği'nin Türk diline uyarlanabilir ve güvenli ve geçerli bir ölçüm aracı olduğu belirlendi. Kesitsel araştırma aşamasına 1 Nisan - 1 Kasım 2024 tarihleri arasında 18 yaşından büyük, çalışmaya gönüllü, 1 yıldan daha uzun süredir çalışan 167 ameliyathane çalışanı dahil edildi. Verilerin toplanmasında sosyodemografik ve mesleki özellikler formu, Leiden Ameliyathane ve Yoğun Bakım Güvenliği Ölçeği- Ekip Çalışması ve Farkındalık Alt Boyutu, Nomofobi Ölçeği ve Ameliyathanede Cep Telefonu Kullanımına Bağlı Dikkat Dağınıklığı Ölçeği kullanıldı. Çalışmaya katılanların ameliyathane çalışanlarının yaş ortalamaları 28,4±4,9 yıl olup %53,5'i ameliyathane hemşiresidir. Ameliyathane çalışanlarının nomofobi ölçeği puan ortalaması 81,1±25,6'dir. Çalışanların %29,3'ünde hafif düzeyde, %44,9'unda orta düzeyde, %25,7'sinde ise şiddetli düzeyde nomofobi olduğu belirlendi. Leiden Ameliyathane ve Yoğun Bakım Güvenliği Ölçeği- Ekip Çalışması ve Farkındalık Alt Boyut puan ortalamaları 34,0±5,0'dir. Ameliyathane çalışanlarının ameliyathanede cep telefonu kullanımına bağlı dikkat dağınıklığı ölçeği puan ortalaması ise 44,8±6,6 olarak belirlendi. Nomofobi düzeyi ekip çalışması ve farkındalığı yordamaktadır (p<0,05). Hafif düzeyde bir nomofobisi olan ameliyathane çalışanına göre orta düzeyde bir nomofobisi olan ameliyathane çalışanın nomofobi oranındaki bir birim artış ekip çalışması ve farkındalık puanlarında 1,829'luk bir artışa sebep olmaktadır. Şiddetli düzeyde bir nomofobisi olan ameliyathane çalışanın nomofobi oranındaki bir birim artış ise ekip çalışması ve farkındalık puanlarında 2,261'lik bir artışa sebep olmaktadır. Meslek ve nomofobi düzeyi cep telefonuna bağlı dikkat dağınıklığını yordamaktadır (p<0,05). Hemşirelik mesleğini yapan ameliyathane çalışanı olmak ameliyathanede cep telefonuna bağlı dikkat dağınıklığı puanlarında 5,037'lik bir azalmaya sebep olmaktadır. Hafif düzeyde bir nomofobisi olan ameliyathane çalışanına göre orta düzeyde nomofobisi olmak cep telefonuna bağlı dikkat dağınıklığı puanlarında 1,941'lik bir artışa sebep olmaktadır. Şiddetli düzeyde nomofobisi olmak ise cep telefonuna bağlı dikkat dağınıklığı puanlarında 4,410'luk bir artışa sebep olmaktadır. Cep Telefonu Kullanımına Bağlı Dikkat Dağınıklığı Ölçeği'nin geçerli ve güvenilir bir araç olduğu doğrulandı. Hafif nomofobi düzeyine göre; orta ve şiddetli nomofobi düzeyi olanlarda ekip çalışması ve farkındalığın ve dikkat dağınıklığının arttığı sonucuna ulaşıldı. Anahtar Kelimeler: Ameliyathane, Cep Telefonu, Nomofobi, Dikkat Dağınıklığı, Farkındalık, Hemşirelik, Geçerlik, Güvenirlik