Amerikan Board'un Anadolu'daki mimari yapılaşmasına dair envanter çalışması

Amerikan Board kuruluşundan itibaren dünyada çok geniş bir alanda yayılım göstermiştir. 1820 yılından sonra Osmanlı'da da faaliyet gösteren bu örgüt, faaliyet alanlarına dahil ettiği yerlerde amaçlarına yönelik olarak başta eğitim ve sağlık olmak üzere pek çok kurum ve bu kurumlara bağlı yapılar inşa etmiştir. Misyon bölgelerindeki bazı istasyonlarda tekil yapılar bazı istasyonlarda ise bir yerleşke alanı içerisinde birden fazla yapıya rastlanmıştır. Çalışmanın amacı, Amerikan Board tarafından oluşturulan Anadolu'daki yerleşke alanlarının ve bu yerleşke alanlarında ya da haricinde eğitim, kültür ile sağlık işlevleri bağlamında tespit edilen yapıların bir envanterini ortaya koymaktır. Amaç doğrultusunda Anadolu sınırları içerisinde kalan Batı, Doğu ve Merkezi Türkiye Misyonundaki yerleşkeler, yine aynı misyon bölgelerinde belirlenen işlevler bağlamında yerleşkedeki ve yerleşke harici tespit edilen yapılar, çalışma kapsamında ele alınmıştır. Çalışma kapsamında yerleşke alanları; yerleşkeye dair tespit edilen farklı tarihli krokiler, bu krokilerdeki yapı sayısı, yerleşke-topoğrafya ilişkisi, yerleşkede yer alan işlevler analiz edilmiş, yerleşkelerin Protestan kiliseleri ve kent merkezleriyle konumsal ilişkisi ve kendi kendine yetebilme durumları incelenmiştir. Çalışma kapsamındaki yapılar ise; satın alma/inşa edilme tarihi, kent içindeki ve/veya yerleşke içindeki konumu, yapılarda tarihsel süreç içinde yaşanan değişimler, yapı ve boyut bilgisi, yapıların günümüze ulaşma durumu, ulaşan yapıların mevcuttaki işlev bilgileri tespit edilerek derlenmiştir. Yapılar misyon bölgeleri bazında ayrıştırılarak Anadolu'daki Amerikan Board tarafından oluşturulan yapıların genel bir değerlendirilmesi yapılmış ve Anadolu'daki bu yapıların Amerika'daki yapılarla ve yerel mimarideki yapılarla benzerlikleri ortaya konulmuştur.