Amerikan Kız Kolejinde din eğitimi ve müslüman mezunların faaliyetleri (1871-1923)

Bu araştırma 19. yüzyılda İstanbul'da kurulan Amerikan Kız Kolejinin; Osmanlı kız eğitimi içerisindeki yeri, kurum yapısı, din eğitimi, eğitim öğretim programı ve Türk mezunlarının faaliyetlerini ortaya koymayı amaçlamıştır. Tarihsel araştırma yöntemi kullanılan çalışmada; Osmanlı devlet ve maârif salnameleri, koleje ait arşiv belgeleri ana kaynak olarak kullanılmıştır. Amerikan Kız Kolejinin aynı dönemde devlet tarafından açılmış kız okulları içerisindeki yerinin ortaya konması ve mukayesesi adına, birinci bölümde İstanbul'da orta öğretim düzeyinde eğitim veren devlet kız okulları değerlendirilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde Maârif-i Umûmiye Nizamnâmesi'ne göre özel okullar kategorisinde olan Amerikan Kız Kolejindeki eğitim öğretim faaliyetlerinin anlaşılması için kolejin tarihi, müfredatı, öğrencileri, öğretim kadrosu ve din eğitimi yaklaşımı incelenmiştir. Koleje alternatif olabilecek kız okulları (kız rüşdiyeleri, kız sanayi mektepleri, inas idadileri, inas sultanileri, Dârülmuallimât) ve Amerikan Kız Koleji değerlendirildikten sonra üçüncü bölümde; kolejden mezun Türk öğrencilerin hayatları ve mezuniyetleri sonrasındaki faaliyetleri ortaya konmuştur. Araştırma sonucunda Amerikan Kız Kolejinin devlet tarafından açılan kız okullarından farklılaştığı noktalar tespit edilmiştir. Kolejin, İstanbul'da yabancı dilde üst düzey eğitim veren, pek çok milletten öğrenciyi çatısı altında toplamış bir kurum olarak faaliyet gösterdiği, bununla birlikte kuruluşundan Cumhuriyet'e kadarki dönemde yapısında din eğitimine yer verdiği ve misyoner kimliğini muhafaza ettiği görülmüştür. Kolejden mezun Türk öğrenciler; farklı meslek dallarında topluma hizmet vermiş, Osmanlı ve Cumhuriyet döneminde pek çok konuda öncü isimlerden olmuştur. Ayrıca mezunların ülke içerisinde ve yurtdışında çeşitli çalışmalarda bulunmuş nitelikli kimseler oldukları sonucuna varılmıştır.