Anadolu'da Harpokrates ve buluntuları

Çocuk tanrı Harpokrates, köken olarak Mısırlı bir tanrıdır. Antik metinlerde genelde İsis ve Osiris veya Serapis'in oğlu olarak geçmektedir. Mısır tanrısı Horus için, yükselen güneş, Osiris mitlerinde Harpokrates (yani çocuk Horus) olarak adlandırılır ve genellikle, sanki sessizliği emredermiş gibi dudağına götürdüğü sol işaret parmağıyla temsil edilmektedir. Elini ağzına götürmesi onun yalnızca 3-4 yaşlarında bir çocuk olduğunu temsil ederken geç dönemler de bu anlayış farklı biçimlerde yorumlanmıştır. Antik Mısır metinlerinde "parmağı ağzında olan çocuk Horus" olarak geçer. Plutarch'a göre ise; O yalnızca "ilk doğan güneşi" temsil etmekle kalmaz, aynı zamanda genel olarak "güneş tanrısına eşittir: her şeyi aydınlatan ve kendi gücü ile tüm dünyayı aydınlatan" olarak bahsedilir. Bir uraeus ya da lotus tomurcuklu başlık taktığı için, onu eski Mısır'daki diğer bazı çocuk tanrılardan ayırmaktadır. Amun ve III. Ramses'in oğlu, X. Pilon'un batısındaki Karnak'ta Harpokrates için bir tapınak inşa edilmesi ile Theban mitolojisine erken bir dönemde getirilmiştir. II. Ramses'in saltanatı başladığı zamanlarda, kralın selamlarından biri olan Bakhaan Prensesi'ni ele geçiren bir ruhu kovduğu söylenmesi ile birlikte Harpokrates'den bir şifacı olarak bahsedilmeye başlanmıştır. Harpokrates'in etkisi öncelikle MÖ. 332'de hissedilir. Milattan önce 300 civarında bir yanda uzun örgülü saçı (Horus Kilidi) olan, ayakta duran çıplak bir çocuk şeklinde betimlenmiştir. Saçın bu şekilde örgülü olması, Antik Mısır'daki çocuğun tanımlayıcı bir özelliğiydi. Bu saç örgüsü Osiris'in yasal varisi olduğunu sembolik olarak göstermekteydi. Harpokrates'in kalıplarda şekillendirilen ve muhtemelen adak sunuları olarak kullanılan pişmiş toprak figürinleri, heykelleri ve yüksek kabartmaları Roma Dönemi'nde İskenderiye'de bol miktarda bulunuyordu ve aynı zamanda Anadolu'da benzer örnekleri ve stil olarak farklı örnekleri mevcuttur. Ancak geç dönemler de kökenleri o kadar unutulmuştur ki "sessizlik tanrısı" olarak bilinmeye başlanmıştır. Lotus yerine gül onunla ilişkilendirilmiştir ve "bir gizlilik ve sessizliğin" simgesi haline gelmiştir. Harpokrates geç dönemler de artık diğer çocuk tanrılar ile karıştırılmış bazen Eros şeklinde betimlenmiştir, bu sebeple sık sık Harpokrates buluntuları Eros şeklinde yorumlanmaktadır.