Analitik bütçe ve performansa dayalı yönetim: Türkiye açısından bir değerlendirme

Dünyadaki gelişmeler sonucunda, özellikle son 30 yılda devlet- toplum- birey ilişkileri de belli ölçüde değişime uğramıştır. Devletin niteliğinin yeniden tanımlanması gündeme gelmiştir. Liberal yaklaşıma paralel olarak devletin piyasadan çekilmesi, bu alanda düzenleyici olması ve bunun yanında işleyişi aksatacak faaliyetlerden kaçınması genel kabul görmüştür. Bu husus kamu maliyesinin yeniden düzenlenmesini gerektirmiş ve daha az kaynak tüketen, küçük fakat etkin ve esnek bir kamu yönetimi anlayışı gelişmiştir. Ayrıca, bireylerin devletten daha iyi hizmet bekler hale gelmesi bu değişimin bir başka yönünü oluşturmaktadır. Dünyada "yeni kamu yönetimi" yaklaşımı olarak gelişen bu anlayışta kamu yönetimi sadece siyasal bir örgüt olarak değil aynı zamanda ekonomik bir örgüt olarak değerlendirilmektedir. Hatta kamu yönetiminin ekonomik yönü ön planda tutulmaktadır. Siyasal yönü ise "yönetişim" kavramı çerçevesinde esnetilip yumuşatılmaktadır. Mevcut olan çeşitli sorunların da etkisiyle ortaya çıkmış olan kamu yönetimindeki bu nitelik değişimi, "performansa dayalı yönetim" olgusunu beraberinde getirmiştir. Kamu yönetiminin özel sektör esaslarına göre, verimlilik, etkinlik, müşteri odaklılık, kalite gibi kavramlara dayalı olarak işlemesini ve küçülmesini öngören bu yönetim yaklaşımı dünyada yeni yeni uygulanmaya başlanmıştır. Mali sisteme yansıması temelde "performans esaslı bütçe" ile gerçekleşen performansa dayalı yönetim uygulaması ülkemizde de benimsenmeye başlanmıştır. Bu kapsamda mali sisteme yönelik bir tekim düzenlemeler yapılmıştır. Performans değerlendirmesi yapabilmek için bütçe temel araçtır. Çeşitli amaçlarla bütçe kod yapısı da değiştirilmiş olup, yeni kod yapısı IMF'nin GFS standartlarına dayalı olarak geliştirilmiştir. Bu yeni sınıflandırma sistemine "Analitik Bütçe Sınıflandırma Sistemi" adı verilmiştir.