Analitik hiyerarşi süreci ve deprem risk haritası kullanılarak en uygun okul yer seçim analizi: Elazığ merkez örneği

Günümüzde öğrenciler zamanlarının büyük bir bölümünü okul alanlarında geçirirler. Okul alanlarının güvenlikli, sağlıklı ve ulaşılabilir olması öğrencilerin tutum ve davranışlarını olumlu yönde etkilemektedir. Eğitim sürecinin daha verimli işlemesi, yaşanılacak olan doğal afetlere karşı tedbirli olunması ve ülkemiz kaynaklarının etkin bir şekilde kullanılması için eğitim alanlarının uygun konumda ve planlı bir şekilde yapılması gerekmektedir. 24 Ocak 2020 tarihinde Elazığ'ın Sivrice ilçesinde 6. 8 şiddetinde deprem olmuş ve 6 Şubat 2023 tarihinde 04:17 ve 13:24'de Kahramanmaraş'ın Pazarcık ve Elbistan ilçelerinde 7.7 ve 7.6 şiddetinde iki deprem meydana gelmiştir. Elazığ ilini etkileyen bu depremler sonucunda çok sayıda eğitim kurumunun ağır hasarlı olduğu belirlenerek yıkım kararı verilmiştir. Bundan dolayı yeni yapılacak okul alanlarının en uygun alanlarda yapılması gerekliliği ortaya çıkmıştır. Birçok ülkede okul alanlarının inşaası çıkartılan yönetmelik ve raporlar doğrultusunda, belirlenen kriterlere göre planlanmaktadır. Bu çalışmayla gelişmiş ülkelerin bu süreçte kullandıkları kriterler ve ülkemizdeki mevzuatların incelenmesi sonucunda en uygun okul alanlarının belirlenmesi amaçlanmaktadır. Bu amaç doğrultusunda Elazığ İli Merkez İlçesi çalışma alanı olarak seçilmiş ve 15 uygun kriter belirlenmiştir. Ayrıca Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleri ve Coğrafi Bilgi Sistemleri literatürde araştırılmıştır. Uygun okul alanlarının belirlenmesi amacıyla Çok Kriterli Karar Verme Yöntemlerinden Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) Yöntemi kullanılarak kriterlerin ağırlıklandırma işlemi yapılmıştır. Coğrafi Bilgi Sistemleri yardımıyla elde edilen kriter haritaları kullanılarak ağırlıklı çakıştırma analizi yapılmış ve uygunluk haritaları elde edilmiştir. Elde edilen bu uygunluk haritaları üzerinden en uygun okul alanları belirlenmiş ve mevcutta var olan okul alanlarının da uygunluk durumları değerlendirilmiştir. Ayrıca bölgenin depremselliğinden dolayı En Büyük Yer İvmesi (EBYİ) değerleri kullanılarak en uygun yer seçimindeki etkisini gözlemek amacıyla değerlendirilmiştir.