İstanbul Menkul Kıymetler Borsası ve Brent petrol fiyatlarının uç değerler yöntemi ile analizi

Bu tezde petrol fiyat hareketleri ve İstanbul Menkul Kıymetler Borsası(İMKB) arasındaki ilişki incelenmiştir. Türkiye için borsa hareketleri ve petrol fiyatındaki dalgalanmalar, ülkenin petrole bağımlı gelişmekte olan bir pazar olması nedeniyle önem kazanmaktadır. Bu tezde borsa ve petrol fiyatları arasındaki ilişki uç gözlemlere odaklanarak gerçekleştirilmiştir. İki değişkenli uç değerler teorisi petrol fiyatları ve IMKB fiyat endeksi arasındaki bağımlılık yapısının analizi için kullanılmıştır. Ardışık bağlanımlı bütünleşik hareketli ortalamalar(ARIMA) metodunun uygulanmasından sonra, kalan borsa endeksi ve petrol fiyat getirilerinin artık değerleri çift değişkenli uç değerler yöntemi ile 1988 ile 2012 dönemi arasında incelenmiştir. Çalışılan dönem analiz için iki alt döneme ayrılmıştır. İkinci dönemde (2000-2012), ilk döneme (1988-2000) kıyasla değişkenler arasında daha fazla bağımlılık ilişkisi tespit edilmiştir. Ayrıca tezde son kriz dönemini de kapsayan, 2008-2012 yıllarına odaklanan çift değişkenli uç değerler analizi yapılmış, petrol fiyatları ve IMKB fiyat endeksi arasında en yüksek bağımlılık ilişkisi bu dönemde tespit edilmiştir. Sonuçlar ikinci dönemde negatif kuyruktaki uç gözlemlerin, pozitif kuyruktaki uç gözlemlere kıyasla daha sık birlikte hareket ettiklerini göstermektedir. Bu bulgu güncel literatür ile örtüşmektedir. Fakat genel olarak sonuçlara bakıldığında, IMKB ve petrol getirilerinin uç gözlemler için asimptotik olarak bağımsız olduğu görülmektedir. Bu tezin sonuçları portföy yöneticilerine ve yatırımcılara, farklı çeşitlendirme stratejileri önermektedir.